(75) Ελληνική Παιδεία Μάθημα 9 – YouTube
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
Το επίθετο ο πολύς, η πολλή, το πολύ και το επίρρημα πολύ
Ενικός Αριθμός
Ο πολύς Η πολλή Το πολύ
Του πολύ ή του πολλού Της πολλής Του πολύ /πολλού
Τον πολύ Την πολλή Το πολύ
Πληθυντικός Αριθμός
Οι πολλόί Οι πολλές Τα πολλά
Των πολλών Των πολλών Των πολλών
Τους πολλούς Τις πολλές Τα πολλά
Λέμε πολλή εργασία, πολλή κίνηση, πολύ εργατική, πολλή ησυχία
Πολλή ώρα, πολύ ωραία, πολύ βιαστικά, κλπ Δημ.Βόγγολης
ANNOUNCEMENT FOR GREEK LANGUAGE BY INTERNATIONAL HELLENIC ASSOCIATION DIM VOGGOLIS PRESIDENT IHA
Η τελειότητα της Ελληνικής γλώσσας.
Η Αγγλική γλώσσα έχει 490.000 λέξεις από τις οποίες 41.615 λέξεις είναι από την Ελληνική γλώσσα. Η Ελληνική κι η Κινέζικη, είναι οι μόνες γλώσσες με συνεχή ζώσα παρουσία από τους ίδιους Λαούς κα στον ίδιο χώρο χιλιετίες τώρα. Όλες οι γλώσσες θεωρούνται κρυφοελληνικές, με πλούσια δάνεια από τη Μητέρα των Γλωσσών, την Ελληνική.
Η Ελληνική με τη Μαθηματική Δομή της είναι η γλώσσα της Πληροφορικής και της νέας γενιάς των εξελιγμένων υπολογιστών, διότι μόνο σε αυτήν δεν υπάρχουν όρια. Έχει λέξεις γιά έννοιες οι οποίες παραμένουν χωρίς απόδοση στις υπόλοιπες γλώσσες, όπως άμιλλα, θαλπωρή και φιλότιμο. Μόνον η Ελληνική γλώσσα ξεχωρίζει τη ζωή από τον βίο, την αγάπη από τον έρωτα. Μόνον αυτή διαχωρίζει, διατηρώντας το ίδιο ριζικό θέμα, το ατύχημα από το δυστύχημα, το συμφέρον από το ενδιαφέρον.
Η Ελληνική γλώσσα μας διδάσκει συνεχώς πώς να γράφουμε σωστά. Μέσω της Ετυμολογίας μπορούμε να καταλάβουμε ποιός είναι ο σωστός τρόπος γραφής, ακόμα και λέξεων που ποτέ δεν έχουμε δει ή γράψει. Το πειρούνι, γιά παράδειγμα, γράφεται με ει κι όχι με ι όπως πολύ άστοχα το γράφουμε σήμερα. Διότι, το πειρούνι προέρχεται από το ρήμα πείρω που σημαίνει τρυπώ-διαπερνώ, επειδή τρυπάμε με αυτό το φαγητό γιά να το πιάσουμε. Η λέξη συγκεκριμένος δεν μπορεί να γραφτεί συγκεκρυμμένος, καθώς προέρχεται από το κριμένος (αυτός που έχει δηλαδή κριθεί) κι όχι από το κρυμμένος (αυτός που έχει κρυφτεί). Με το να υπάρχουν πολλά γράμματα γιά τον ίδιο ήχο (π.χ. η, ι, υ, ει, οι κ.τ.λ.) δεν θα έπρεπε να μας δυσκολεύει, αντιθέτως, να μας βοηθάει στο να γράφουμε πιό σωστά, εφόσον έχουμε μία βασική κατανόηση της γλώσσας μας. Επιπλέον, η ορθογραφία, με την σειρά της, μας βοηθά αντίστροφα στην Ετυμολογία και στην ανίχνευση της ιστορική πορείας της κάθε μίας λέξης. Αυτό που μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την καθημερινή μας Νεοελληνική γλώσσα περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, είναι η γνώση των Αρχαίων Ελληνικών, τα μιλάς και ταυτόχρονα συνειδητοποιείς τι ακριβώς λες, ενώ μιλάς κι εκστομίζεις την κάθε λέξη ταυτοχρόνως σκέφτεσαι την σημασία της. Η γλώσσα έχει το σημαίνον (την λέξη) και το σημαινόμενο (την έννοια). Στην Ελληνική γλώσσα αυτά τα δυό έχουν πρωτογενή σχέση, καθώς αντίθετα με τις άλλες γλώσσες, το σημαίνον δεν είναι μία τυχαία σειρά από γράμματα. Τα Ελληνικά είναι Εννοιολογική Γλώσσα, οι υπόλοιπες είναι Σημειολογικές Γλώσσες. Στην Ελληνική γλώσσα υπάρχει η πληρέστερη αντιστοιχία ανάμεσα στη λέξη και στο εννοιολογικό της περιεχόμενο.
Όπως έλεγε ο Αντισθένης, Αρχή Σοφίας, η των ονομάτων επίσκεψις. Γιά παράδειγμα, ο Άρχων είναι αυτός που έχει δική του γη (άρα=γή + έχων). Πραγματικά, ακόμα και στις ημέρες μας είναι πολύ σημαντικό να έχει κάποιος δική του γη, δικό του σπίτι. Ο Βοηθός σημαίνει αυτός που στο κάλεσμα τρέχει. Βοή=φωνή + θέω=τρέχω. Ο Αστήρ είναι το αστέρι, αλλά η ίδια η λέξη μας λέει ότι κινείται, δεν μένει ακίνητο στον ουρανό (α + στήρ από το ίστημι που σημαίνει στέκομαι).Ο Φθόνος ετυμολογείται από το ρήμα φθίνω, που σημαίνει μειώνομαι: ο Φθόνος, ως Συναίσθημα, σιγά-σιγά μας φθίνει και μας καταστρέφει, ελαττώνει ως Ανθρώπους και φθίνει και την υγεία μας. Όταν αναφερόμαστε σε κάτι που είναι τόσο πολύ ώστε να μην τελειώνει, το λέμε άφθονο. Η λέξη Ωραίος προέρχεται από την ώρα, διότι γιά να είναι κάτι ωραίο πρέπει να έλθει και στην ώρα του. Ωραίο δεν είναι το φρούτο όταν είναι άγουρο ή σαπισμένο, ωραία Γυναίκα δεν είναι κάποια στα 70 της ούτε και στα 10 της και το καλύτερο φαγητό δεν είναι ωραίο όταν είμαστε χορτάτοι, επειδή, σε αυτή την περίπτωση, δεν μπορούμε να το απολαύσουμε. Η λέξη Ελευθερία είναι σύνθεση των λέξεων παρά το ελεύθειν όπου ερά, το να πηγαίνει κανείς όπου αγαπά. Βάσει της ίδιας της λέξης, Ελεύθερος είσαι όταν έχεις τη δυνατότητα να πας όπου αγαπάς. Το άγαλμα ετυμολογείται από το αγάλλομαι (ευχαριστιέμαι), επειδή όταν βλέπουμε (σε αρχική φάση οι Θεοί) ένα όμορφο αρχαιοελληνικό άγαλμα η ψυχή μας ευχαριστείται, αγάλλεται. Από αυτό το θέαμα επέρχεται η αγαλλίαση, είναι σύνθετη από αγάλλομαι + ίαση (γιατρειά). Άρα, όταν βλέπουμε ένα όμορφο άγαλμα (ή οτιδήποτε όμορφο), η ψυχή μας αγάλλεται και γιατρευόμαστε, διότι η ψυχική μας κατάσταση συνδέεται άμεσα με τη σωματική μας υγεία (ψυχοσωματικές ασθένειες). Στην αντίστοιχη Λατινική λέξη γιά το άγαλμα, οι Λατίνοι ονόμασαν το άγαλμα statua, από το Ελληνικό ίστημι και το ονόμασαν έτσι επειδή στέκει ακίνητο. Σε αυτήν την περίπτωση υπάρχει τεράστια διαφορά σε Φιλοσοφία μεταξύ των δύο γλωσσών, αυτό που σημαίνει στα Ελληνικά κάτι τόσο βαθύ εννοιολογικά, γιά τους Λατίνους είναι απλά ένα ακίνητο πράγμα. Πολλές φορές η λέξη περιγράφει ιδιότητες της έννοιας την οποίαν εκφράζει, με τέτοιο τρόπο που εντυπωσιάζει και δίνει τροφή γιά τη Σκέψη. Η Ελληνική γλώσσα μας λέει και τι είναι άσχημο. Από το στερητικό α και την λέξη σχήμα μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε τι. Είναι προφανής η σχέση που έχει η γλώσσα με τη Σκέψη του Ανθρώπου. Η Γλώσσα κι οι Κανόνες της αναπτύσσουν την Κρίση. Μία πολύπλοκη γλώσσα αποτελεί μαρτυρία ενός προηγμένου πνευματικά Πολιτισμού. Το να μπορεί κάποιος να μιλά σωστά σημαίνει ότι ήδη είναι σε θέση να σκέφτεται σωστά, να γεννά διαρκώς Λόγο κι όχι να παπαγαλίζει λέξεις και φράσεις.
Η Ελληνική φωνή κατά την Αρχαιότητα ονομαζόταν αυδή, αυτή η λέξη δεν είναι τυχαία, αφού προέρχεται από το ρήμα άδω, που σημαίνει τραγουδώ. Η μουσικότητα της Ελληνικής γλώσσας είναι εφάμιλλη της Συμπαντικής. Είναι μουσικοτάτη και γονιμοτάτη γλώσσα, που δίνει κορμί στις Φιλοσοφικές Αφαιρέσεις και ψυχή στ’ αντικείμενα των Αισθήσεων. Οι Αρχαίοι Έλληνες δεν χρησιμοποιούσαν ξεχωριστά σύμβολα γιά νότες, χρησιμοποιούσαν τα ίδια τα γράμματα του αλφαβήτου. Οι τόνοι της Ελληνικής γλώσσας είναι μουσικά σημεία που, μαζί με τους Κανόνες, προφυλάσσουν από την παραφωνία μία γλώσσα κατ’ εξοχήν μουσική, όπως κάνει η Αντίστιξη, που διδάσκεται στα Ωδεία ή οι Διέσεις κι Υφέσεις που διορθώνουν τις κακόηχες Συγχορδίες. Όταν οι Ρωμαίοι Πολίτες πρωτάκουσαν στην Ρώμη Έλληνες Ρήτορες, συνέρρεαν να θαυμάσουν, ακόμη κι όσοι δεν γνώριζαν Ελληνικά, τους Ρήτορες που ελάλουν ως αηδόνες. Κάπου στην πορεία της Ελληνικής Φυλής, αυτή η μουσικότητα, την οποία κράτησαν οι Ιταλοί, χάθηκε στην Τουρκοκρατία. Η Ελληνική γλώσσα επιβλήθηκε αβίαστα (στους Λατίνους) και χάρη στην μουσικότητά της. Όπως έγραψε ο Ρωμαίος Ποιητής Οράτιος, η Ελληνική Φυλή γεννήθηκε ευνοημένη με μιά εύηχη γλώσσα, γεμάτη μουσικότητα.
Ένα τραγούδι στα Γκρεκάνικα. Η διάλεκτος των Ελλήνων που ομιλείται από τους Γκρίκο στη Νότια Ιταλία. Αυτό το καταπληκτικό τραγούδι με τίτλο “Kalinitta” είναι μια ωδή στη δύναμη της Ελληνικής Γλώσσας στην διάρκεια των αιώνων.
Τι εν γκλυτσέα τούση νύφτα τι εν ώρια
τζ εβώ ε πλώνω πενσέοντα σε σένα
τζ έτου μπει στη φενέστρα σου αγάπη μου
της καρδία μου σου νοίφτω τη πένα.
Ρεφρέν: Λαριό λαριό λαλέο
Λαριό λαριό λαλά
Λαριό λαριό λαλέο
Λαριό λαριό λαλά
Εβώ πάντα σε σένα πενσέω
γιατί σένα φσυχή μου γαπώ
τζιαι που πάω που σύρνω που στέω
στη καρδία μου πάντα σένα βαστώ
Καληνύφτα σε φήνω τζαι πάω
πλάγια σου τι βω πίρτα πρικό
τζιαι που πάω που σύρνω που στέω
στη καρδία μου πάντα σένα βαστώ
Η νεοελληνική απόδοση των στίχων
Τι γλυκιά είναι τούτη η νύχτα,
τι ωραία και γώ ξαγρυπνώ
και σε σκέφτομαι κάτω από το παραθύρι σου, αγάπη μου
της καρδιας μου σου βγάζω τον πόνο.
Λαλαλα λαλα λερο…
Εγώ σε σκέφτομαι πάντα
γιατί σένα, ψυχή μου, αγαπώ
και οπού κι αν πάω, που φεύγω, που στέκομαι
στην καρδιά μου πάντα σένα βαστώ.
Λαλαλα λαλα λερο…
Καληνύχτα σε αφήνω και φεύγω
Κοιμήσου συ και εγώ πάω θλιμμένος
και όπου κι αν πάω, που φεύγω, που στέκομαι
στην καρδιά μου πάντα σένα βαστώ.
Λαλαλα λαλα λερο…
https://greece.greekreporter.com , Nottedella Taranta
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ( ανάλυση )
Η Αγγλική γλώσσα έχει 490.000 λέξεις από τις οποίες 41.615 λέξεις. είναι από
την Ελληνική γλώσσα.. (βιβλίο Γκίνες)
Η Ελληνική με την μαθηματική δομή της είναι η γλώσσα της πληροφορικής και
της νέας γενιάς των εξελιγμένων υπολογιστών, διότι μόνο σ’ αυτήν δεν υπάρχουν
όρια.
(Μπιλ Γκέιτς, Microsoft)
Η Ελληνική και η Κινέζικη. είναι οι μόνες γλώσσες με συνεχή ζώσα παρουσία
από τους ίδιους λαούς και…..στον ίδιο χώρο εδώ και 4.000 έτη. Όλες οι
γλώσσες θεωρούνται κρυφοελληνικές, με πλούσια δάνεια από τη μητέρα των
γλωσσών, την Ελληνική.
(Francisco Adrados, γλωσσολόγος).
Η Ελληνική γλώσσα έχει λέξεις για έννοιες οι οποίες παραμένουν χωρίς
απόδοση στις υπόλοιπες γλώσσες, όπως άμιλλα, θαλπωρή και φιλότιμο
Μόνον η Ελληνική γλώσσα ξεχωρίζει τη ζωή από το βίο, την αγάπη από τον
έρωτα. Μόνον αυτή διαχωρίζει, διατηρώντας το ίδιο ριζικό θέμα, το ατύχημα από
το δυστύχημα, το συμφέρον από το ενδιαφέρον.
Το εκπληκτικό είναι ότι η ίδια η Ελληνική γλώσσα μας διδάσκει συνεχώς πώς να
γράφουμε σωστά. Μέσω της ετυμολογίας, μπορούμε να καταλάβουμε ποιός είναι
ο σωστός τρόπος γραφής ακόμα και λέξεων που ποτέ δεν έχουμε δει ή γράψει.
Το «πειρούνι» για παράδειγμα, για κάποιον που έχει βασικές γνώσεις Αρχαίων
Ελληνικών, είναι προφανές ότι γράφεται με «ει» και όχι με «ι» όπως πολύ άστοχα
το γράφουμε σήμερα. Ο λόγος είναι πολύ απλός, το «πειρούνι» προέρχεται από
το ρήμα «πείρω» που σημαίνει τρυπώ-διαπερνώ, ακριβώς επειδή τρυπάμε με
αυτό το φαγητό για να το πιάσουμε.
Επίσης η λέξη «συγκεκριμένος» φυσικά και δεν μπορεί να γραφτεί
«συγκεκρυμμένος», καθώς προέρχεται από το «κριμένος» (αυτός που έχει
δηλαδή κριθεί) και όχι βέβαια από το «κρυμμένος» (αυτός που έχει κρυφτεί).
Άρα το να υπάρχουν πολλά γράμματα για τον ίδιο ήχο (π.χ. η, ι, υ, ει, οι κτλ) όχι
μόνο δεν θα έπρεπε να μας δυσκολεύει, αλλά αντιθέτως να μας βοηθάει στο να
γράφουμε πιο σωστά, εφόσον βέβαια έχουμε μια βασική κατανόηση της γλώσσας
μας.
Επιπλέον η ορθογραφία με την σειρά της μας βοηθάει αντίστροφα στην
ετυμολογία αλλά και στην ανίχνευση της ιστορική πορείας της κάθε μίας
λέξης. Και αυτό που μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την καθημερινή
μας νεοελληνική γλώσσα περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, είναι η γνώση των
Αρχαίων Ελληνικών.
Είναι πραγματικά συγκλονιστικό συναίσθημα να μιλάς και ταυτόχρονα να
συνειδητοποιείς τι ακριβώς λές, ενώ μιλάς και εκστομίζεις την κάθε λέξη
ταυτόχρονα να σκέφτεσαι την σημασία της.
Είναι πραγματικά μεγάλο κρίμα να διδάσκονται τα Αρχαία με τέτοιο φρικτό τρόπο
στο σχολείο ώστε να σε κάνουν να αντιπαθείς κάτι το τόσο όμορφο και
συναρπαστικό.
Η ΣΟΦΙΑ
Στη γλώσσα έχουμε το σημαίνον (την λέξη) και το σημαινόμενο (την έννοια). Στην
Ελληνική γλώσσα αυτά τα δύο έχουν πρωτογενή σχέση, καθώς αντίθετα με τις
άλλες γλώσσες το σημαίνον δεν είναι μια τυχαία σειρά από γράμματα.
Σε μια συνηθισμένη γλώσσα όπως τα Αγγλικά μπορούμε να συμφωνήσουμε όλοι
να λέμε το σύννεφο car και το αυτοκίνητο cloud, και από την στιγμή που το
συμφωνήσουμε να ισχύει. Στα Ελληνικά κάτι τέτοιο είναι αδύνατον.
Γι’ αυτό το λόγο πολλοί διαχωρίζουν τα Ελληνικά σαν «εννοιολογική» γλώσσα
από τις υπόλοιπες «σημειολογικές» γλώσσες.
Μάλιστα ο μεγάλος φιλόσοφος και μαθηματικός Βένερ Χάιζενμπεργκ είχε
παρατηρήσει αυτή την σημαντική ιδιότητα για την οποία είχε πει «Η θητεία μου
στην αρχαία Ελληνική γλώσσα υπήρξε η σπουδαιότερη πνευματική μου άσκηση.
Στην γλώσσα αυτή υπάρχει η πληρέστερη αντιστοιχία ανάμεσα στην λέξη και στο
εννοιολογικό της περιεχόμενο».
Όπως μας έλεγε και ο Αντισθένης, «Αρχή σοφίας, η των ονομάτων επίσκεψις».
Για παράδειγμα ο «άρχων» είναι αυτός που έχει δική του γη (άρα=γή + έχων).
Και πραγματικά, ακόμα και στις μέρες μας είναι πολύ σημαντικό να έχει κανείς
δική του γη / δικό του σπίτι.
Ο «βοηθός» σημαίνει αυτός που στο κάλεσμα τρέχει. Βοή=φωνή + θέω=τρέχω.
Ο Αστήρ είναι το αστέρι, αλλά η ίδια η λέξη μας λέει ότι κινείται, δεν μένει ακίνητο
στον ουρανό (α + στήρ από το ίστημι που σημαίνει στέκομαι).
Αυτό που είναι πραγματικά ενδιαφέρον, είναι ότι πολλές φορές η λέξη περιγράφει
ιδιότητες της έννοιας την οποίαν εκφράζει, αλλά με τέτοιο τρόπο που
εντυπωσιάζει και δίνει τροφή για τη σκέψη.
Για παράδειγμα ο «φθόνος» ετυμολογείται από το ρήμα «φθίνω» που σημαίνει
μειώνομαι. Και πραγματικά ο φθόνος σαν συναίσθημα, σιγά-σιγά μας φθίνει και
μας καταστρέφει. Μας «φθίνει» – ελαττώνει ως ανθρώπους – και μας φθίνει μέχρι
και την υγεία μας.
Και, βέβαια, όταν αναφερόμαστε σε κάτι που είναι τόσο πολύ ώστε να μην
τελειώνει, πως το λέμε; Μα, φυσικά, «άφθονο».
Έχουμε τη λέξη «ωραίος» που προέρχεται από την «ώρα». Διότι για να είναι κάτι
ωραίο, πρέπει να έλθει και στην ώρα του. Ωραίο δεν είναι το φρούτο όταν είναι
άγουρο ή σαπισμένο και ωραία γυναίκα δεν είναι κάποια ούτε στα 70 της άλλα
ούτε φυσικά και στα 10 της. Ούτε το καλύτερο φαγητό είναι ωραίο όταν είμαστε
χορτάτοι, επειδή, σε αυτή την περίπτωση, δεν μπορούμε να το απολαύσουμε.
Ακόμα έχουμε την λέξη «ελευθερία» για την οποία το «Ετυμολογικόν Μέγα»
διατείνεται «παρά το ελεύθειν όπου ερά» = το να πηγαίνει κανείς όπου αγαπά ..
Άρα βάσει της ίδιας της λέξης, ελεύθερος είσαι όταν έχεις τη δυνατότητα να πάς
όπου αγαπάς.
Πόσο ενδιαφέρουσα ερμηνεία
Το άγαλμα ετυμολογείται από το αγάλλομαι (ευχαριστιέμαι) επειδή όταν
βλέπουμε (σε αρχική φάση οι Θεοί) ένα όμορφο αρχαιοελληνικό άγαλμα η ψυχή
μας ευχαριστείται, αγάλλεται. Και από το θέαμα αυτό επέρχεται η αγαλλίαση. Αν
κάνουμε όμως την ανάλυση της λέξης αυτής θα δούμε ότι είναι σύνθετη
από αγάλλομαι + ίαση(=γιατρειά).
Άρα, για να συνοψίσουμε, όταν βλέπουμε ένα όμορφο άγαλμα (ή οτιδήποτε
όμορφο), η ψυχή μας αγάλλεται και γιατρευόμαστε. Και πραγματικά, γνωρίζουμε
όλοι ότι η ψυχική μας κατάσταση συνδέεται άμεσα με τη σωματική μας υγεία.
Παρένθεση: και μια και το έφερε η «κουβέντα», η Ελληνική γλώσσα μας λέει και τι
είναι άσχημο. Από το στερητικό «α» και την λέξη σχήμα μπορούμε εύκολα να
καταλάβουμε τι. Για σκεφτείτε το λίγο.
Σε αυτό το σημείο, δεν μπορούμε παρά να σταθούμε στην αντίστοιχη Λατινική
λέξη για το άγαλμα (που μόνο Λατινική δεν είναι). Οι Λατίνοι ονόμασαν το
άγαλμα, statua από το Ελληνικό «ίστημι» που ήδη αναφέραμε, και το ονόμασαν
έτσι επειδή στέκει ακίνητο. Προσέξτε την τεράστια διαφορά σε φιλοσοφία μεταξύ
των δύο γλωσσών, αυτό που σημαίνει στα Ελληνικά κάτι τόσο βαθύ
εννοιολογικά, για τους Λατίνους είναι απλά ένα ακίνητο πράγμα.
Είναι προφανής η σχέση που έχει η γλώσσα με τη σκέψη του ανθρώπου. Όπως
λέει και ο George Orwell στο αθάνατο έργο του «1984», απλή γλώσσα σημαίνει
και απλή σκέψη. Εκεί το καθεστώς προσπαθούσε να περιορίσει την γλώσσα για
να περιορίσει την σκέψη των ανθρώπων, καταργώντας συνεχώς λέξεις.
«Η γλώσσα και οι κανόνες αυτής αναπτύσσουν την κρίση», έγραφε ο Μιχάι
Εμινέσκου, εθνικός ποιητής των Ρουμάνων.
Μια πολύπλοκη γλώσσα αποτελεί μαρτυρία ενός προηγμένου πνευματικά
πολιτισμού. Το να μπορείς να μιλάς σωστά σημαίνει ότι ήδη είσαι σε θέση να
σκέφτεσαι σωστά, να γεννάς διαρκώς λόγο και όχι να παπαγαλίζεις λέξεις και
φράσεις.
Η ΜΟΥΣΙΚΟΤΗΤΑ
Η Ελληνική φωνή κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν «αυδή». Η λέξη αυτή δεν είναι
τυχαία αφού προέρχεται από το ρήμα «άδω» που σημαίνει τραγουδώ.
Όπως γράφει και ο μεγάλος ποιητής και ακαδημαϊκός Νικηφόρος Βρεττάκος:
«Όταν κάποτε φύγω από τούτο το φώς θα ελιχθώ προς τα πάνω, όπως ένα
ποταμάκι που μουρμουρίζει. Κι αν τυχόν κάπου ανάμεσα στους γαλάζιους
διαδρόμους συναντήσω αγγέλους, θα τους μιλήσω Ελληνικά, επειδή δεν ξέρουνε
γλώσσες. Μιλάνε Μεταξύ τους με μουσική».
Ο γνωστός Γάλλος συγγραφεύς Ζακ Λακαρριέρ επίσης μας περιγράφει την
κάτωθι εμπειρία από το ταξίδι του στην Ελλάδα:«Άκουγα αυτούς τους
ανθρώπους να συζητούν σε μια γλώσσα που ήταν για μένα αρμονική αλλά και
ακατάληπτα μουσική. Αυτό το ταξίδι προς την πατρίδα – μητέρα των εννοιών μας
– μου απεκάλυπτε ένα άγνωστο πρόγονο, που μιλούσε μια γλώσσα τόσο
μακρινή στο παρελθόν, μα οικεία και μόνο από τους ήχους της. Αισθάνθηκα να τα
έχω χαμένα, όπως αν μου είχαν πει ένα βράδυ ότι ο αληθινός μου πατέρας ή η
αληθινή μου μάνα δεν ήσαν αυτοί που με είχαν αναστήσει».
Ο διάσημος Έλληνας και διεθνούς φήμης μουσικός Ιάνης Ξενάκης, είχε πολλές
φορές τονίσει ότι η μουσικότητα της Ελληνικής είναι εφάμιλλη της συμπαντικής.
Αλλά και ο Γίββων μίλησε για μουσικότατη και γονιμότατη γλώσσα, που δίνει
κορμί στις φιλοσοφικές αφαιρέσεις και ψυχή στα αντικείμενα των αισθήσεων. Ας
μην ξεχνάμε ότι οι Αρχαίοι Έλληνες δεν χρησιμοποιούσαν ξεχωριστά σύμβολα
για νότες, χρησιμοποιούσαν τα ίδια τα γράμματα του αλφαβήτου.
«Οι τόνοι της Ελληνικής γλώσσας είναι μουσικά σημεία που μαζί με τους κανόνες
προφυλάττουν από την παραφωνία μια γλώσσα κατ’ εξοχήν μουσική, όπως κάνει
η αντίστιξη που διδάσκεται στα ωδεία, ή οι διέσεις και υφέσεις που διορθώνουν
τις κακόηχες συγχορδίες», όπως σημειώνει η φιλόλογος και συγγραφεύς Α.
Τζιροπούλου-Ευσταθίου.
Είναι γνωστό εξάλλου πως όταν οι Ρωμαίοι πολίτες πρωτάκουσαν στην Ρώμη
Έλληνες ρήτορες, συνέρρεαν να θαυμάσουν, ακόμη και όσοι δεν γνώριζαν
Ελληνικά, τους ανθρώπους που «ελάλουν ώς αηδόνες».
Δυστυχώς κάπου στην πορεία της Ελληνικής φυλής, η μουσικότητα αυτή (την
οποία οι Ιταλοί κατάφεραν και κράτησαν) χάθηκε, προφανώς στα μαύρα χρόνια
της Τουρκοκρατίας.
Να τονίσουμε εδώ ότι οι άνθρωποι της επαρχίας, του οποίους συχνά
κοροϊδεύουμε για την προφορά τους, είναι πιο κοντά στην Αρχαιοελληνική
προφορά από ό,τι εμείς οι άνθρωποι της πόλεως.
Η Ελληνική γλώσσα επιβλήθηκε αβίαστα (στους Λατίνους) και χάρη στην
μουσικότητά της.
Όπως γράφει και ο Ρωμαίος Οράτιος «Η Ελληνική φυλή γεννήθηκε ευνοημένη με
μία γλώσσα εύηχη, γεμάτη μουσικότητα».
Δημήτρης Βόγγολης
Σημείωσις : ἐνσυνειδήτως γράφω ᾠδεῖον καὶ ὄχι ωδείο διότι θὰ ἦταν
τοὐλάχιστον κωμικὸν (comique) νὰ ἔβαζα ἐν συνεχείᾳ τὴν γαλλικὴν λέξιν χωρις ν. (odeo!). Ὁ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας κηρυχθεὶς ἀνηλεὴς πόλεμος κατὰ τοῦ ν
ἐνοχλεῖ ἀφάνταστα : ἐξουδετερώνει ἀρσενικά : γιὰ τὸ Γιῶργο, γιὰ τὸ Ξενοφώντα , μὲ
τὸ Γιάννη κ.λ.π., δημιουργεῖ σύγχυσιν γενῶν καὶ πτώσεων, συγχέει τὸ δὲ μὲ τὸ δὲν,
καταργεῖ τὶς ἔνρινες καὶ τὶς παραδοσιακὲς συνηχήσεις (ν+π = μπ, κ.λ.π.),καταργεῖ
τὸ- χάριν εὐφωνίας. (ποιὸς τὸ θυμᾶται;). Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω εἰδικῶς τοὺς
μουσικοὺς ἐκείνους, ποὺ παρασυρμένοι ἀπὸ τὸ ρεῦμα, ἄλλαξαν τὶς καλαίσθητες
ἐπιγραφὲς τῶν ᾠδείων τους γιὰ νὰ καταργήσουν τὸ ν. Ἐπὶ παραδείγματι, τὸ
Ὀρφεῖον ᾨδεῖον ἤ τὸ Ἐθνικὸν ᾨδεῖον, ἤ τὸ Ἀπολλώνειον Ὠδεῖον τὸ
ἔκαναν : Ορφείο Ωδείο Εθνικό Ωδείο Απολλώνειο Ωδείο… Δὲν τοὺς
ἐνοχλεῖ ἡ χασμῳδία; Καὶ ὅμως εἶναι τόσον πρόσφατος ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν
ἐθεωρεῖτο τιμὴ καὶ ἔπαινος τὸ νὰ ὁμιλοῦνται σωστὰ τὰ ἑλληνικὰ… Μὲ τὸ «ν» καὶ
μὲ τὸ «ς»! Δημήτρης Βόγγολης (youtube.com)
http://www.youtube.com/watch?v=OU4lSW7waFM&NR=
http://www.ellinikoarxeio.com/2011/05/sofia-mousikotita-ellhnikhs-glwssas.html
http://ethnologic.blogspot.gr/2016/02/blog-post_21.html
Ανδρούλα Τουμάζου
ΚΥΠΡΙΑ ΠΑΘΗ
Στην στράταν της Ανατολής,
στο σύνορον της Δύσης
Η πέτρα η πελετζιητή τον τόπον της ιβρίσκει
Τζι ο νούσιμος ο άθθρωπος άπραχτος έν μεινίσκει
ΤΑ ΠΑΘΗ μας αρκέψασιν 1 σσιλιάες 2 χρόνια πίσω
στην γλώσσαν π’ αναγιώθηκα 3 εν να σας τα ’στορήσω
με λλία λόγια τα παλιά με πιο πολλά τα νέα
τζιαι βάρτε τα μες στην καρκιάν, κάμετε τα σημαία.
Γιατί εν’ πρεπός του καθενού, μιτσής 4 ή μιάλος ένι 5
να ξέρει πόθεν έρκεται, να ξέρει πού πηαίννει.
Έν τζιαι δκιαλέει 6 το παιδί γονιόν της όρεξής του
ό,τι του λάχει, έλαχεν, τζι ευκαριστώ λαλεί του.
μήτε τζιαι γην να γεννηθεί τζιαι σπίτιν ν’ αγαπήσει
άλλες βουλές ορίζουν τα, είνταλος να τα σβήσει!
ΕΜΕΙΣ εγεννηθήκαμεν στους ίλαρους 7 του τόπους
μα ο γιαλός έφερνεν μας κάτεργα 8 μ’ αρκαθρώπους 9 .
Την ζώστραν κωλοσύρνασιν πέρκι 10 τους την πατήσεις
τζιαι του καβκά την αφορμήν να τους ανατζινήσεις 11
Τζι αν μεν εδίας 12 αφορμήν, τζιείνοι πάλε εβρίσκαν
νεπάμενοι 13 τζιαι άπραχτοι ποττέ έν εμινήσκαν.
Την πίστην μας, την γλώσσαν μας ν’ αλλάξουν εγυρεύκαν
εκατακόβκαν 14 μας εμάς τζιαι τζιείνοι εβασιλεύκαν.
Ούλλοι κάτι (ε)ζητούσασιν: χαλκόν, καράβκια, δούλες,
κρασίν, ψουμίν, μεταξωτά, μουλάρηες τζιαι μούλες*
Μα έν τα καταφέρασιν ’κόμα να μας ξηλείψουν 15
τζι ώς το μιτσίν το κoκκαλίν θέλουν που μας να γλείψουν.
Τζιαι προπαντός πκιερώνουμεν 16 τούν’ την παδκιάν 17 το χώμα
στην στράταν της Ανατολής πο’ ’σιει ψουμίν ακόμα.
Ποιος έσιει το δικαίωμαν τζιαι όποτε του δόξει 18
φέρνει στρατούς τζιαι πολεμά π’ όσσω 19 μας να μας δκιώξει;
Δούλους εκάμαν μας πολλοί, Ασσύριοι τζιαι Πέρσες
Αιγύπτιοι, Σαρατζιηνοί, Φράντζιοι, Βενέθκιοι ψεύτες*
μα που τον τούρτζικον ζυ(γ)όν σιειρόττερον 20 έν έσιει
τρακόσια χρόνια έφα(ε)ν μας τζι’ ακόμα εν’ μες στην μέσην.
Το γαίμαν τζιαι το δρώμαν 21 μας ήπιεν τζι εστράντζισέν το
άρπαξεν μας τον τόπον μας στα δκυο εμοίρασέν τον
που το (ε)βδομηντατέσσερα* ο Τούρκος, τζι έν ταράσσει 22
ποτζιεί 23 που ήρτεν τζιει να πά’, μα σαν τον σσιύλλον λάσσει. 24
1.άρχισαν 2. χιλιάδες 3. μεγάλωσα, ανατράφηκα 4. μιτσής, μικρός
- είναι 6. διαλέγει 7. ήρεμους, ήσυχους 8. καράβια 9. αγριάνθρωπους, σκληρούς 10
μπας και, με την ελπίδα, μακάρι, είθε 11. ανακινήσεις 12. έδινες 13. αναπαυμένοι,
ήσυχοι 14. έκαναν κομμάτια, δίχαζαν, διαιρούσαν 15. εξαλείψουν, αφανίσουν 16.
πληρώνουμε 17. πατημασιά 18. του φαίνεται καλό, νομίζει, του έρχεται (η ιδέα) 19. από
μέσα, από το σπίτι 20. χειρότερο 21. ιδρώτα 22.δεν κουνιέται, δεν το κουνάει 23. από
εκεί 24. γαβγίζει, αλυχτά
ΤΟΥ ΠΡΩΤΙΝΟΥ 1 παθήματα, του υστερινού γιοφύρκα.
Φταίμεν τζι εμείς που φτάσαμεν σε τούτα τα χαΐρκα 2 .
Αν ήταν πρώτη μας φορά που κάμναμεν το λάθος
να μεν μετρήσουμεν σωστά το τούρτζικον το πάθος
έθεν να βρίσκαμεν για μας την δικαιολο(γ)ίαν
πως για τες δυστυχίες μας φταίει η απειρία.
Τζιαιρόν εσυνογλείφουνταν 3 οι Τούρτζιοι σαν την κάτταν 4
αμμά εμείς αρνίν πασσίν 5 , εππέσαμεν στην κλάππαν. 6
Τα κρίματά μας (δ)έν σβήνουν όσοι τζι αν ρέξουν 7 χρόνοι
Τ’ όξινον 8 πό’ φα(ε)ν ο παππούς μουδκιάζει το αγγόνι.
Θαρκιέσαι 9 οι Τούρτζιοι μόνοι τους την Κύπρον εν ν’ αφήσουν
τζι όσα αρπάξασιν ’που μάς εν να μας τα γυρίσουν;
Σταμάτα πκιον 10 σ’ τούν’ το πλευρόν να ππέφτεις να τζιοιμάσαι.
Άρκον 11 εν να μ’ αθθυμηθείς: πάντα χαμένος θα ’σαι.
Ήβρες το σύκον, σήκωσ’ το γιατί σηκώνουν τ’ άλλοι
τζι ύστερα παραπόνηση πιάννει σε εσέν’ με(γ)άλη
Μα τ’ άδικον εν’ του φονιά, γιά 12 εν’ του σκοτωμένου;
Η προκοπή εν’ του φρόνιμου, γιά εν’ του λαομένου 13 ;
Τον κόσμον να τον κάμουμε ποδά τζιαι δα 14 τζιηνούρκον 15
έν γίνεται, μα μπόρουμεν να βκούμεν που τον βούρκον.
Με έναν βούκκον 16 έν πάει ολόκληρον καρβέλλιν
Σιόν-σιόν 17 γινίσκεται η αουρία 18 μέλιν.
Απού την πρώτην ξυναρκάν 19 τον πεύκον έν τον ρίβκεις
μήτε αρκάστην τζι αλωνιάν 20 με δκυο ππαλλιές ξηλείβκεις.
Πομόνευκε, 21 μα άρπασσε την κάθε ευκαιρίαν
άλλαξ’ εσού την τύχην σου τζιαι μεν λαλείς αιτία
στα πάθη που σε βρίσκουσιν πάντα πως εν’ οι άλλοι
γιατί αν μεν ποταβριστείς έν άφτει το μανάλλιν. 22
Άμαν λαδκιάσεις τους τροχούς το κάρον θα τζιυλήσει 23
σκλαβκιά τζιαι κακοριζιτζιά θα ξηλειφτεί, θα σβήσει.
Έτσι γυρίζει ο τροχός μες στην ζωήν τ’ αθθρώπου
έτσι αλλάσσει μανιχά 24 η τύχη κάθε τόπου.
- παλαιού, αρχαίου 2. προκοπή, χαΐρι 3. αναγλείφονταν, ξερογλείφονταν, ορέγονταν4.
γάτα 5. με πλήρη αδιαφορία 6. τρικλοποδιά, παγίδα 7. περάσουν 8. ξινό (μετφ. το
λάθος, το αμάρτημα) 9. θαρρείς, νομίζεις 10. πλέον, πια 11. αύριο12. ή 13. τρελού,
μανιακού, επιληπτικού 14. από δω και πέρα 15. καινούργιο 16. μπουκιά 17. σιγά-σιγά
18 αγουρίδα 19. τσεκουριά 20. αγριάδα και άγριο καλοκαιρινό φυτό με αγκάθια και
ιδιαίτερα οδυνηρό τσίμπημα 21. κάνε υπομονή 22.αν δεν απλώσεις το χέρι σου δεν
ανάβει το μανουάλι 23. κυλήσει 24. μονάχα
ΤΖΙΑΙ ΑΘΘΥΜΟΥ 1 : σιείλη φτανά 2 κράζουσιν το πουλάριν
μακάρι οι αρκόντοι 3 μας νά ’χουσιν τούν’ την χάρην
να μεν ξηχάννουν: η κουφή 4 πάντα κάμνει κουφούδκια
ποττέ λαούδκια 5 έν γεννά μήτε τζιαι περτικούδκια. 6
Ν’ αννοίξουσιν τα μμάθκια τους, τρίμματοι να γινούσιν
τα δίτζια μας να μεν χαθούν, να μεν καταριφτούσιν. 7
Τότες με χρυσοκόλλυφα τζιαι χρυσοπαννυσσίες 8
εν να τους μνημονεύκουσιν σ’ ούλλες τες εκκλησίες.
Το όνομάν τους εν να μπει μέσα στες ιστορίες
που πόσπασαν 9 τον τόπον μας που τόσες ατυχίες.
Ει δε καν ού 10 να ξέρουσιν γενιές θα τους τιμάζουν 11
π’ αφήννουσιν τους βάρβαρους να σφάζουν, ν’ ατιμάζουν
που χαλαλίζουν άσκεφτα στον Τούρκον το Βαρώσιν
με δίχα να ’χουν αντροπήν τζιαι δεν φακκούσιν γρόσιν 12
που σβήνουν που τον χάρτην μας Γιαλούσαν τζιαι Καρπάσιν
Τρίκωμον τζιαι Λευκόνοικον, π’ αφήννουσιν να πάσιν
σε ξένα σσιέρκα Καραβάς, Τζιερύνεια, Ζώδκια, Μόρφου
δκιαμαντικά που στόλιζαν της Κύπρου μας τους κόρφους.
Τζι όσων εσκοτωθήκασιν για την ελευθερίαν
θα τρίζουσιν τα κόκκαλα με τέθκοιαν προδοσίαν.
Ούτε παδκιά 13 που τούν’ την γην στους Τούρκους έν ανήκει.
Λόον θα δώσουν ούλλοι τους, εν να περάσουν δίκην
τζιαι που τα φόρα 14 του λαού τζιαι του Θεού την κρίσην.
Αναπαήν 15 έν θα ’βρουσιν ούτε στον κάτω κόσμον.
Ο Άδης εν τους ξερνά. Έν θα μυρίσει δκυόσμον
το μνήμαν τους. Ούτε πουλλίν πάνω θα τζιηλαδήσει 16
τζιαι μαύρη πέτρα ασήκωτη πάνω τους θα τζιυλήσει.
Γιατί εν’ το χώμαν αλαφρόν μόνον όποιου ταιρκάζει
μα όποιος πουλεί τον τόπον του εν να πισσοχογλάζει 17 .
ΠΟΛΛΟΙ ελοαρκάζασιν δίχα του χανουτάρη 18
κρυφά εκάμναν σχέδια να μεν πάρει χαπάριν
είνταν 19 που μαειρεύκασιν. Μα ο παθός λαός μας*
έδωκεν τους απάντησην που ’ταν πρεπός. Τζι ομπρός μας
άλλη στράτα ανοίχτηκεν πάλε να ξαναρκέψουν 20
λύση καλή πέρκι 21 βρεθεί τζι όϊ να μασκαρέψουν
τες ατιμίες, τες ψευκιές σγιαν 22 να ’ταν μέγαν δώρον
σγιάν να ’ταν μάννα τ’ ουρανού τζιαι ταίριν με τον νόμον.
- να θυμάσαι 2. λεπτά (φτενά) 3. άρχοντες (πλούσιοι ή αξιωματούχοι) 4. φίδι, οχιά 5.
λαγουδάκια 6. περδικάκια 7. πάνε χαμένα 8. χρυσά κόλλυβα και άρτοι 9. γλίτωσαν,
απάλλαξαν, έσωσαν 10. αν όχι, ειδάλλως 11. καταριούνται 12. δεν δίνουν δεκάρα,
αδιαφορούν 13. βήμα, σπιθαμή 14. δικαστήρια 15. ανάπαυση 16. κελαηδήσει 17. θα
κοχλάζει στην πίσσα. 18. λογάριαζαν χωρίς τον ξενοδόχο 19.τί 20. ξαναρχίσουν 21.
μπας και, είθε μακάρι 22. σαν, λες και
Τζιει πού ’χαμεν να παίρνουμεν εβκάλαν πως χρωστούμεν
Πουπανοπροίτζιν 1 του φονιά πως πρέπει να δϊούμεν.
Ελάτε πέτε μου τζι’ εσείς αν το φωρεί 2 ο νους σας
τρία ψιχούδκια 3 να δϊούν, να μας λαλούν «Κανούν σας 4,
βρίξετε, 5 πέτε ευκαριστώ που τούρτζικον ασκέριν
εν να σας γλέπει’ 6 πο τζιαι δα 7 , τζι ειρήνην εν να φέρει»!
Μ’ αν μεν καταλαβαίνουσιν πως του λαού πουργκεύκουν 8
όποιοι κουβέρνον κάμνουσιν εν να καταϊσιέβκουν 9
το γαίμαν που επότισεν τούτην την γην αιώνες
αχόρταοι καταχτητές, στόλοι τζιαι λεγεώνες
να πάσιν να φαραντζιστούν 10 τζι εμείς όπως ποθούμεν
να ζήσουμεν στον τόπον μας, να πολεφτερωθούμεν.
Του κόσμου μεν νομίζουσιν πάντα εν να νϊελούσιν 11
«Στες ύπουλες πολιτικές κανεί», εν να τους πούσιν
«Ώρα να πάτε έσσω σας, έφτασεν πκιον το τέλος
που (ε)ξηκανναουρίζετε τζι εφίννετε το θέρος. 12
Μόνην σας έννοιαν είσιετε την πούγκαν τζιαι την δόξαν
τζι επήρεν μας ο δαίμονας για την δικήν σας λόξαν.
Τα λόγια σας έν έχουσιν με τάτιν 13 με ουσίαν
τα έξι πέντε κάμνετε, ζιείτε στην αφασίαν.
Ο λόος πρώτα στο ρινίν 14 τζιαι ύστερα στο στόμαν
τ’ αδράχτιν ανεμόγυρον, τζι όπ’ έσιει έναν άλλό ’ναν.
Ώσποτε εν να μας ρίβκετε σταχτόν μέσα στα μάθκια
τζι εμείς να γινισκούμαστεν σαρανταδκυό κομμάδκια;
Θαρκέστε τρώμε κόνναρα; 15 Πως είμαστεν κουπά(δ)ιν
τζι όπου του δόξει του βοσκού τραβά το τζι εν να πάει;
Επάθαμεν τζι εμάθαμεν τριαντατρία χρόνια
που ζιούμεν μες στην προσφυγιάν τζιαι μες στην περιφρόνιαν.
Αν μεν ζητάς το δίτζιον σου, δίκαιον έν ιβρίσκεις.
Αν μεν αρπάσσεις το καλόν που σού ’ρκεται πορίβκεις 16
την τύχην που σου έλαχεν τζιαι την καλήν σου μοίραν
τζιαι άτε νά ’βρεις ύστερις μες στ’ άσιερα την φτείραν. 17
- πανωπροίκι, επιπλέον προίκα 2. χωράει 3.ψίχουλα 4. φτάνουν 5. σωπάστε, σκάστε
- φυλάει, προσέχει 7. από δω και πέρα 8. υπηρετούν 9. σπαταλούν, αφήνουν να πάει
χαμένο, αχρηστεύουν 10. εξαφανιστούν, χαθούν 11. ξεγελάνε 12. ασχολούσασταν με το
κανναβούρι και αφήνατε τον θερισμό, ασχολούσασταν με ασήμαντα παραμελώντας τα
σπουδαία 13. γεύση 14. ακονιστήρι 15. τρώμε καρπούς της παλλιούρας (τρώμε
κουτόχορτο) 16. απορρίπτεις, πετάς 17. μέσα στα άχυρα την ψείρα
Ο ποταμός έν κουβαλεί κουζούλες 1 κάθ’ ημέρα.
Η ευκαιρία εν να χαθεί ’ννά κουπανιείς 2 αέραν.
Τζιει που αστράφτει φαίνεται τζιαι τζιει που φέγγει λάμπει
μα την αλήθκειαν δκιαλαλεί τζιείνος που έσιει ανάγκην.
Οι άλλοι κλειούν τα μμάθκια τους, τίποτες έν τους κόφτει
εξόν τζι αν φτάσει το λαμπρόν ώς την δικήν τους όχτην.
Μ’ άμαν δουλεύκει ο άθθρωπος μόνον για τα ριάλια
συνάει, βουναρκάζει τα, ’γοράζει τζι άλλα μάλια 3
είντα αξίαν έχουσιν αν χάσει την ψυσιήν του
αν χάσει την εκτίμησην τζιαι την υπόληψήν του;
Η αρκογκιά πά’ τζι έρκεται μα η τιμή έν σαλέβκει.
Παρασσιωνώννει 4 άνεμους ’που ψέμαν μαειρεύκει.
Τζιαι ποια η σιουράντζα 5 σου πως έν θα σου τ’ αρπάξουν
οι σσιύλλοι όπως συνηθούν τζιαι έν θα σε πετάξουν
στην θάλασσα. Κότζια(μ) θερκόν 6 θωρείς τζιαι έν πιστεύκεις
μ’ ακόμα την τζιυλιμαθκιάν 7 που έκαμεν γυρεύκεις;
Ο κόσμος άψεν τζι έλαβεν 8 τζι εσού ’κόμα τζοιμάσαι;
Πού πάει το κατάτροχον 9 γιατί έν αθθυμάσαι;
Απού τον Άδην ύστερις εν να ζητάς το φως σου
μα ποιος το είδεν για να δεις τζι εσούνι το δικόν σου;
Άμαν ψωρκάσει ο γείτος σου γύρευκε συ βοτάνιν
γιατί έν γλιτώννεις, έν θα βκεις που πάνω σαν το λάιν.
Τζιαι μεν ορπίζεις το κακόν πως εν να ποϋρίσει. 10
Γυρόν-γυρόν παιδεύκει τους τζι εσέν’ εν να σ’ αφήσει;
Έν τζι εν’ αμματοπόνηση 11 μάνα μου η στραβάρα
Κουρτζιούνιν 12 μέσα στον γκρεμόν παίρνει σε η πελλάρα 13
πό’ ’ν ελοάρκασες ποττέ πως η γιορτή του γείτου 14
εν η παραμονή σου εσέν’, τζι εν να πονείς περίτου 15
που έν έδειξες φρόνησην μήτ’ εύρισκες αδκειάσην
τζι όσα χρόνια εσύναες 16 του κάκου εν να πάσιν.
Θωρείς τους άλλους κάβκουνται τζι έν τους φυσάς να σβήσουν.
Με είντα μούτρα εν να ζητάς νά ’ρτουν να σου τανήσουν; 17
Τόσον τζιαιρόν βοήθα μου φτωσσιέ να μεν σου μοιάσω
ελάλες. Είντα καρτεράς το σσιέριν σου να πιάσω;»
- κορμούς δέντρων 2. κοπανάς 3. μαζεύει, συσσωρεύει, αγοράζει κι άλλη περιουσία 4.
σερβίρει 5. σιγουριά 6. κοτζάμ θεριό, φίδι 7. σημάδι από σούρσιμο 8. ο κόσμος χάνεται - κατηφόρα 10. προσπεράσει 11. ματόπονος, φλεγμονή των ματιών 12. κατ’ ευθείαν,
ολόισια 13. τρέλα, παραλογισμός 14. γείτονας 15 περισσότερο 16. συσσώρευες, μάζευες - βοηθήσουν
Ούλλα τα μέλη τζι αν ραούν 1 τα μμάθκια φως ας έχουν
τζιαι φώτισην ο Πλάστης μου να δκιά σ’ όποιους κατέχουν
κουβέρνον εις τα σσιέρκα τους, τες τύχες μας ορίζουν
το όνομαν του τόπου μας να μέν το ξημαρίζουν 2
Ποιος καϊλίζει 3 πά’ στην γην το σπίτιν του ν’ αρπάσσουν
τους τάφους των παππού(δ)ων του να σπάζουν, να ρημάσσουν
τα μοναστήρκα του τζιαμιά, τα μάλια του δικά τους
τες εκκλησιές να κάμνουσιν στάβλους τζιαι αποπάτους;
Αν αρνηθείς τον τόπον σου, λαμπρόν τζιαι να σε κάψει! 4
Πα’ στο τζιούριν 5 σου τζιερίν κανένας να μεν άψει!
Το χώμαν να μεν σε δεχτεί, ποττέ να μεν σαπίσεις
στην πίσσαν της κολάσεως να βράζεις, να μεν λύσεις.
Τα κάστϊα 6 του Ιησού όσοι αξιωθήκαν
αγιάσαν. Μες στα βάσανα εζήσαν, μα εσωθήκαν.
Μα όποιος την καλοπέρασην πάνω που ούλλα βάλλει
τον λούκκον του σιόν-σιόν να ξέρεις πως ιβκάλλει.
Μεν πεις ποττέ πως εν πελλοί τζιείνοι που πολεμούσιν
στο χώμαν τους, στον τόπον τους πίσω για να στραφούσιν.
Εν’ ο κανόνας ο σωστός τζιαι του Θεού ο νόμος
τζιαι αν οι δυνατοί της γης πράσσουσιν παρανόμως
μεν έσιεις έννοιαν, καθενού έρκεται η σειρά του
για να πκιερώσει τ’ άδικον τζι ούλλα τα κρίματά του.
Τζιαι μεν μου πεις εξίκκον σου, 7 τζιείνοι καλοπερνούσιν.
Το κκιάριν 8 σου εν’ μιαλλύττερον, ποττέ έν θα νεπαφτούσιν
που σένα πιο κερτισιμιοί 9 λαλώ σου έν θα βκούσιν.
ΟΠΟΥ τζι αν είσαι πάσκιζε για την δικαιοσύνην.
Σε κάθε πλάσμαν του Θεού να δείχνεις καλοσύνην.
Το άδικον πολέμα το σε όποιον τζιαι να τύσσιει
μαύρον γιά 10 άσπρον, τζίτρινον, μούζουρον γιά καστρίσιην. 11
Έξερε, ούλλα εν’ δανεικά στον ψεύτικον τον κόσμον
δϊάς 12 εσού βασιλιτζιάν, πέρκι σου δώκουν δκυόσμον.
Τζι αν μέν προφτάσεις να το δεις στα χρόνια τα δικά σου
μέν μαραζώννεις, εν να δούν σίουρα τα παιδκιά σου.
- ραγίσουν 2. μαγαρίζουν λερώνουν, βρομίζουν 3. δέχεται, συναινεί 4. να σε κάψει
αστροπελέκι 5. κιβούρι 6. βάσανα, βασανιστήρια 7. να σου λείπει 8. κέρδος, όφελος - κερδισμένοι 10. ή 11. κίτρινο, μελαχρινό ή κοκκινοτρίχη (ξανθό) 12. δίνεις (δϊάς ή
δκιας)
ΠΟΙΟΣ όρπιζεν 1 οι Έλληνες να ρτώσουν 2 την Περσίαν
που (εί)’σιεν σσιλλιάες τον στρατόν τζιαι μιλιούνια πλοία;
Ποιος όρπιζεν σ’ έναν στενόν τρακόσσιοι Σπαρτιάτες
με Λεωνίδαν αρχηγόν να κόψουσιν τες στράτες
να ματζιελλέψουν σαν τ’ αρνιά Μήδους τζιαι Ασιάτες
να σκοτωθούν φωνάζοντας «Μολών λαβέ σατράπες»;
Ποιος όρπιζεν οι Έλληνες δίπλα στον Μαραθώναν
τον μέγαν τότε βασιλιάν να σου τον κάμουν χώμαν;
Ποιος όρπιζεν στην θάλασσαν κοντά στην Σαλαμίναν
τα πέρσικα πολεμικά να φύουν σγοιον αζίνα, 3
εις στον γιαλόν της Λάρνακας οι Έλληνες να βκούσιν
τζιαι με τον Κίμωνα νεκρόν ακόμα να νικούσιν;*
Επίστευκες πως η Τουρτζιά στους τετρακόσιους χρόνους
έθεν ν’ αφήκει τους Ρωμιούς λέφτερους ’που τους πόνους;
Τζι αν η ύστερις εδράτζιασεν 4 εις την Μικράν Ασίαν
έν εν’ η αξιότη της, ας όψεται η Αγγλία!
Ας όψουνται τζι όσοι ’που μας εδώκασιν αιτίες
να χάσουμεν τα δίτζια μας τζι ούλλες οι δυστυχίες
νά ’βρουν αθώα πλάσματα, αμμά 5 τζιαι στρατιώτες
πού ’χαν φωθκιάν μες στην ψυσιήν, που ήταν πατριώτες.
Τζιαι μεν μου πεις πως τάχατες σ’ άλλους τζιαιρούς γινήκαν.
Τζι άλλοι πολλοί τωρασινοί εσβήσαν τζι εχαθήκαν.
Επίστευκες οι Κρητικοί να δούσιν άσπρην μέραν
Σαρατζιηνούς τζιαι Γερμανούς να σου τους κάμουν πέρα,
η Κρήτη η κακορίζιτζιη που ’λιωνεν σαν λαμπάδα
να καταφέρει να γινεί έναν με την Ελλάδαν
τζιαι ώς τα πέρατα της γης ο κόσμος να θαυμάζει
δύναμην τζιαι παλληκαρκάν Κρήτην να ονομάζει;
Επίστευκες ’που το Σουέζ να φύουν οι Εγγλέζοι
τζιαι ο φελλάχος το βκιολίν όπως ποθεί να παίζει;
Επίστευκες στην Αφρικήν οι μαύροι να νικήσουν
τους άσπρους τους βασανιστές τζιαι να του ξορατίσουν; 6
Επίστευκες ο Διγενής τζιαι δέκα κοπελλούδκια
τον Χάρτινγκ 7 να νικήσουσιν, να κάμουν φυλλακούδκια 8
κοτζιάμ Αγγλίαν, που λυσσιά τζιαι για το ρεζιλλίκιν
που έπαθεν έφερεν μας σε τούτο το κιλίκκιν 9
σφιχταγκαλιάζει την Τουρτζιάν, έν μας τεϊνετίζει 10
την σϊεροκουτάλαν της σαλαβαρτίν 11 γυρίζει;
Τζιαι ποιος επίστευκεν ποττέ να ππέσει η Ρωσία
στο μεϊτάνιν να τροκκά 12 η Κίνα, η Ασία;
- ήλπιζες 2. πετύχουν (το στόχο), νικήσουν 3. σαν σπίθα 4. δυνάμωσε (σαν δράκος),
κυριάρχησε 5. αλλά 6. εξαφανίσουν, διώξουν μακριά 7. Άγγλος κυβερνήτης της Κύπρου
στη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ (1955-1959) 8. ροκανίδια 9. χάλι,
κατάντια 10. λογαριάζει, υπολογίζει 11. τη σιδερένια κουτάλα της ασταμάτητα (γυρίζει),
προκαλεί ανακατωσούρες, αναστάτωση 12. τροχάζει, καλπάζει
Όσον για την Αμερικήν, δϊώ της διορίαν.
Αρκίνησεν να σέπεται ’π’ όσσω 1 η κοινωνία.
Θωρώ το πως τελειώννουσιν γλήορα τα ψουμιά της
όπου τζιαι νά ’σαι έρκεται τζιαι τζιείνης η σειρά της.
Ποιος βασιλεύκει αιώνια; Τζι ο ήλιος δύννει 2 ’κόμα
Σιόν-σιόν εν να γινεί τζι ο Αμερικάνος χώμαν.
ΜΑ ΑΛΙ σε δέρνουν εκατόν, τζι αλί σε δέρνει ο νους σου
αλλ’ ώσποσον βαστάχνεται 3 να σου λαλούσιν «ούσσου»! 4
Αν μεν κλοτσήσει ο γάδαρος έν τον ιξηφορτώνουν
άλλα γομάρκα βάλλουν του, με μουτταρκάν 5 τον ζώννουν
να μεν λαχτήσει 6 πκιον ποττέ, μήτε να σσισσινίσει 7
να καταπιεί την γλώσσαν του ώσπου να ξηψυσιήσει.
Μ’ αντάν 8 να θέλει ο Πλάστης μου τζιαι δίχα νέφη βρέσιει
σ’ εμάς θα δώκει έλεος, θα ξηλειφτεί το λέσσιν 9
πού ’κατσεν στο ζινίσσιν 10 μας, σσιοινίν εις τον λαιμόν μας
τζι εν η επιθυμία του να δει τον θάνατόν μας.
Αν μέν δκιαβείς ανήφορον, κατήφορον έν βρίσκεις
τζι αν μεν σούσεις 11 το πό(δ)ιν σου δούλος πάντα μινήσκεις!
Άη Νικόλα βούθα μου! Σούσε τζι εσύ το σσιέριν!
Μεν τους φοάσαι που βαστούν τζιαι κρέας τζιαι μασσιαίριν!
Στάσιμοι έν μινήσκουμεν σε μιαν χρονολογίαν
γιατί έππεσεν ’που πάνω μας κατάρα ή ατυχία.
Τα πλάσματα πάνω στην γην, όπου τζιαι να βρεθούσιν,
τζιαι να πορπίζουνται μπορούν τζιαι να ονειρευτούσιν.
Τζι άμαν τους κρούζει 12 το φλαντζίν 13 το τέρτιν που μιαν κλάππαν
μπόρουν να μανικώνουνται, 14 ν’ αρπάσσουσιν την τσάππαν
λούκκον να βκάλλουσιν βαθύν, να θάφκουν καταφρόνιες
τζιαι πάνω του να ξαναθθούν τραντάφυλλα, πικόνιες,
να κάμνουσιν παράδεισον την γην τζιαι την ψυσιήν τους
να μεν καταϊσιέφκουσιν άδικα την ζωήν τους.
Που το φαρμάτζιν ζάχαρην τζιαι που το ξί(δ)ιν μέλιν
φκάλλουσιν, τζιαι φτεροκοπούν στον ουρανόν αντζιέλοι.
- σαπίζει από μέσα 2. δύει 3. αντέχεται 4. σώπα, σκάσε 5. καπίστρι, το σκοινί που
δένεται στη μουσούδα του ζώου 6. κινηθεί 7. χλιμιντρίσει 8. όταν, σαν 9. πτώμα,
βρομισμένο, λέρα 10. σβέρκο, τράχηλος 11. κουνήσεις 12 καίει 13. συκώτι 14.
ανασκουμπώνονται
ΟΥΛΛΑ θέλουν απόφασην, υπομονήν τζι ελπίδαν.
Ποττέ να μεν ξηχάννουμεν πως κρέμμεται η λεπίδα.
Απ’ αντραπεί τζι αγκαστρωθεί κακόν αγκάστριν έσιει
μ’ απ’ αρνηθεί τον τόπον του ο χάρος τον συντρέσιει.
Τα μάθκια μου γεμώννουσιν όποτες αθθυμούμαι
τους τόπους μας π’ αφήκαμεν, κλαίω τζιαι νεκαλιούμαι 1
για τα δεντρά που έκρουσεν το αγαρηνόν λεφούσιν
καπάλιν 2 καταρκούμαι τους να μεν αξιωθούσιν
ρίζες να βκάλουν σ’ τούν’την γην που ’κόμα δρώμαν στάσσει
με γαίμαν εποτίστηκεν δικόν μας τζι έν αλλάσσει.
Ελλάδα ήτουν που παλιά τζι Ελλάδα εν να μείνει!
Η βία τζι η παλιαθρωπιά κρούζουσιν στο καμίνιν
που άφτει μες στα σώψυχα του καθενού τζιαι πάει
απού πατέραν εις τον γιον τζιαι έν έσιει κολάιν. 3
- μοιρολογώ 2. συνέχεια, ασταμάτητα 3. σταματημό, ανάπαυση
ΤΟΥΤΗΝ μου την ιστόρησην πριχού να σας τελειώσω
θέλω να ξομολοηθώ, θέλω να παραδώσω
στην κρίσιν σας το κρίμαν μου πό’ ’ν άντεξα τζι επήα
εις το Βαρώσιν, τζι έφριξα με ούλλα όσα εί(δ)α
Τριάντα χρόνους ύστερις επέψαν μας φιρμάνιν*
οι Τούρτζιοι τζι επιτρέπαν μας να πάμεν μάνι μάνι
τους τόπους πού ’χαμεν παλιά αν θέλουμεν να δούμεν
ώς δύμμαν ήλιου το πολλύν τζιαι πάλαι να στραφούμεν!*
Ήταν Αγία Εβτομά’ στες γλυκασσιές του Απρίλη
τζιαι τα λαμπρά μας άψασιν, 1 εβάλαν μας φυτίλλιν.
Άλλοι εφυλλοπετούσασιν, άλλ’ ήταν μουδκιασμένοι
άλλοι ελαλούσαν μεν πάτε ‘ννα βκούμεν ζημιωμένοι
Έτσι εν να αναγνωρίσουμεν το ψεύτικον το κράτος
που κάμασιν παράνομα τζιαι εν να’ν μεάλον λάθος.
Ο ΝΟΥΣ μου ελάλεν μεν πάεις, ναι (ε)λάλεν η καρκιά μου
πριν να πεθάνω έθελα να πάω στα δικά μου.
Τριάντα χρόνια πρόσφυγες έκρουσεν η ψυσιή μας
άσπρην μέραν έν είδαμεν που τότες στην ζωήν μας.
Γιατί ορφανιάν τζιαι ξενιδκειάν τζιαι του θανάτου πίκραν
εβάλαν τες πάνω στο ζύ(ιν) μα η ξενιδκειά ενίκαν.
Αλί τον πό’ ’ν έσιει δικούς γυρόν να τον συντρέξουν
με την χαράν του να χαρούν, να τον αναορέψουν 2
άμαν διψά τζιαι δυστυχά, άμαν τον πιάνει η πλήξη
άμαν θθυμάται τζιαι πονεί τζι η υπομονή του λείψει.
Ο θάνατος τζι η ξενιδκειά ιλάτζιν 3 έν έχουσιν
ολημερίς τζι ολονυχτίς καμοί σε πελεκούσιν.
Ζωή με δίχα συγγενείς, ζωή με δίχα φίλους
έν εν ζωή μα παιδεμός, θανή δίχα μαρτύρους.
Δϊά ψουμίν η μητριά, μα σαν την μάναν όϊ.
Δϊά καλά η ξενιδκειά, μα το φλανζίν σου τρώει.
Τζι αν πόλεμος σ’ ανάγκασεν τον τόπον σου ν’ αφήσεις
αδύνατον να νεπαφτείς τζιαι να πολησμονήσεις.
Εν δύσκολον μιάλον δεντρόν άμαν το ξηριζώσεις
σε ξένον χώμαν την ζωήν να του την ξαναδώσεις.
- άναψαν φωτιές μέσα μας, άναψε ο πόθος μας 2. να τον νοιαστούν, να τον
φροντίσουν, να τον αναζητήσουν 3. γιατρειά, θεραπεία, φάρμακο
Ο άνεμος εν’ άλλως πως γυρόν του που βουννίζει
τζι αν μέν λυΐζει το δεντρόν, γλήορα το τσακκίζει.
Αν μεν λυΐσει, εν’ θάνατος. Αρρώσκια αν λυΐσει
σιόν-σιόν ν’ να χωνευτεί, ν’ να πάει τζιαι να σβήσει.
ΗΤΑΝ Άγιον Σάββατον που ήρτεν το χαπάριν
στην ξενιδκειάν που βρίσκουμουν. Έτρεμα σαν το ψάριν
ήμουν μες στην τριβίτζιασην 1 τζι ελάλουν παραπάνω
υπομονήν πως έν έχω, θαρκούμαι εν να πεθάνω
εσκέφτουμουν, τζιαι η καρκιά μ’ εκόντευκεν να σπάσει
σσίλλια κομμάθκια να γινεί, αλί, πριχού να πνάσει.
Μα έδωκεν ο Πλάστης μου τζιαι τούτον να τ’ αντέξω
πωρνόν 2 της Τρίτης της Λαμπρής τα σύρματα να ρέξω. 3
Απού το χάραμαν του φου 4 ήμουν εις τα Στροβίλια*
τζιαι που τζιαμαί 5 ’παρπάτησα άλλα τέσσερα μίλια.
Πορτοκκαλιές τζιαι λεμονιές ολόυρα αθθούσαν
τζιαι στον φραμόν 6 τρανταφυλλιές άσπρες μουσκολοούσαν
καμαρωτοί ποτζιεί ποδά 7 κρίνοι (ε)χαμογελούσαν
«Χριστός Ανέστη, χρισκιανοί», σαν να τζι εδκιαλαλούσαν.
Εσφάλισα τα μμάθκια μου τζι ενόμισα ’ταν ψέμαν
τζιαι προσφυγιά, τζιαι άφαντοι, τζιαι πόλεμος, τζιαι γαίμαν.
Μα σαν να συφφωνήσασιν ούλλα να με παιδέψουν
τζι ύστερις να γελάσουσιν τζιαι να με περιπαίξουν.
Τζιαι πριν προφτάσω να χαρώ της ομορφκιάς το θαύμαν
έππεσα μες στην κόλασην τζι ελούθηκα το κλάμαν.
Ούλλος μου ο παράδεισος έναν περβόλιν ήταν
τζι ύστερις ούλλα αλλάξασιν τζιαι ούλλα εχαθήκαν.
Γέρημοι τόποι, άδεντροι, βωβοί τζιαι πεθαμένοι
τζιαι ώσπου έφτανεν το δειν σσιέρσοι, ποκαριμμένοι 8
πλάσματα κακορίζικα, γερημιασμένα σπίθκια
τζιαμαί που αθθούσεν η ζωή, σταχτός τζιαι ποκαΐδκια
ΕΔΥΣΚΟΛΕΥΤΗΚΑ πολλά νά ’βρω παλιά σημάδκια
τζιαι αν μεν έξερα καλά στράτες τζιαι μονοπάδκια
σίουρα εν να χάννουμουν, αλλάξασιν οι τόποι
αλλάξασιν οι μυρωδκιές, αλλάξαν τζι οι αθθρώποι.
- ανυπομονησία, αδημονία, ταραχή με στενοχώρια, ανησυχία 2. πρωί 3. περάσω 4.
χάραμα, ξημέρωμα, λυκαυγές 5. από εκεί 6. φράχτης 7. από δω και από κει 8.
αρρωστημένοι, αχρηστευμένοι από αδιαφορία, κακοπαθημένοι.
Δίκλα ποτζεί, δίκλα ποδά, 1 μα τίποτε δικόν μου
έν έβρισκα για να πιαστώ, ελλίανεν 2 το φως μου
ο ήλιος σαν να χάθηκεν τζιαι μια σκοτεινιασούρα
εσκούλλισέν με 3 , τζιαι τον νουν σαν τον σταχτόν θολούρα
ετύλιξέν τον τζιαι να βκω που τζείν’ την παραζάλην
εστέκετουν αδύνατον. Έμεινα σ’ τούν’ το χάλιν
ώρες πολλές. Εγύριζα σαν την ξηλοϊσμένην 4
σαν την χαντήν, 5 σαν την μαννήν, 6 σαν την ξηχασκιασμένην. 7
Μ’ αντάν τζι εβρέθηκα ομπρός στο σπίτιν το δικόν μου
εβώβωσα, έν έβκαινεν φωνή που τον λαιμόν μου.
Ούλλα μαύρα τζιαι γέρημα, ασάριστες αυλάες
οι δοξαμένες όφτζιαιρες, 8 εκάμαν τες γουμάες 9
το σπίτιν χαλαμάντουρον, 10 τρεις κάμαρες εππέσαν
τζι όσες εμείνασιν, χτιτζιόν. Σσιύλλοι ελάσσαν μέσα.
Πού λεμονιές, πορτοκκαλιές, ελιές τζιαι κυπαρίσσια;
Πού μεσπιλιές, 11 χρυσομηλιές, 12 ροδκιές τζιαι πού μελίσσια;
Πού ’ν’ η συτζιά η λαϊτζειανή, βασιλιτζιή τζι η άσπρη,
βάρτικη, μενεβίσικη τζιαι πού η βαζανάτη; 13
Με φούλι στέκει ζωντανόν, με γιασουμίν, με κλήμαν,
με φοινιτζιές, με τζιυδωνιές, εγίναν ούλλα μνήμαν.
Την γην αγάπα που καρκιάς να σε καλοπκιερώσει
μα αν μεν της φέρνεσαι καλά, είντα ’ν που να σου δώσει;
Παδκιάν παδκιάν εξέραμεν της γης μας κάθε χούιν
κοτσσινογής τζιαι ασπρογής, κατάτροχου, αμμούιν.
Έβρεσιεν τζι επνιούμαστεν πριχού πνϊεί η γη μας
πρώτη εις την αναβροσιάν έκρουζεν η ψυσιή μας
τζιαι αναγιώνναμεν δεντρά ούλα 14 πού ’ταν παιδκιά μας
αθθίζασιν τζιαι άθθιζεν μαζί τους τζι η καρκιά μας
ΕΔΩΚΑ κάμποσους γυρούς τζι είπα να παρπατήσω
ώς την Χρυσοσπηλιώτισσα,* να μπω να προσκυνήσω
πέρκιμον 15 παρηορηθώ. Να πάω στο σκολείο,
να πάω ν’ άψω έναν τζιερίν εις το νεκροταφείον.
Μα η εκκλησιά ήταν τζιαμί, όφτζαιρη, πεύτζια 16 μόνον
δίχα εικονοστάσιον τζιαι ζωγραφκιές στον θόλον.
- Κοίτα από δω, κοίτα από κει 2. λιγόστεψε 3 με κάλυψε (σκέπασε) εντελώς 4.
παραλοϊσμένη, τρελή, χαμένη 5 χαζή, βλάκας 6. ηλίθια 7. ντροπιασμένη και χάσκοντας - δεξαμενές άδειες 9. κοτέτσια 10. ερείπιο, χαλάσματα 11. μουσμουλιές 12. βερικοκιές
- διάφορα είδη συκιών 14. σαν, λες και 15. μήπως και (είθε, μακάρι) 16. χαλιά
Τζι ο σπήλιος κάτω όφτζιαιρος εξόν που μιαν εικόναν,
της Βάφτισης, που βρίσκετουν πετάμενη στο χώμαν.
Μα σαν να μου χαρίσασιν τον ήλιον, το φεγγάριν!
Εφάνην μου ο Ξορινός ήρτεν με το κοντάρι 1
σημάϊν πως εν έτοιμος να τους ιξορατίσει*
στα σσιέρκα μας η εκκλησιά τζιαι πάλε να γυρίσει.
Γιατί η εικόνα που λαλώ εν μιάλη ιστορία.
Πριν το εβδομηνταοκτώ, ήταν Τουρκοκρατία*
πού ’φερεν ο προπάππος μου, σε άλλην φασαρίαν
την Βάφτισην μές στ’ άσιερα 2 χωσμένην τζι έσωσέν την
με την καρρέτταν των βουδκιών 3 έξω (ε)κουβάλησέν την.
Πως λοαρκάζασιν φωθκιάν στες εκκλησιές να βάλουν
οι Τούρτζιοι στην Αμμόχουστον τζι αν ημπορούν να βκάλουν
εικόνες, να τες σώσουσιν που την λεηλασίαν
εμήνυσέν του έναν Τουρτζίν πού (εί)σιεν περιουσίαν
ανάολα 4 των περβολιών της οικογένειάς μας
εσέβετουν την πίστην μας τζι ούλλα τα έθιμά μας.
Γιατί σε δύσκολους τζιαιρούς πολλοί αλλαξοπιστήσαν
τζιαι με το ζόριν τον Αλλάχ σσιυφτοί επροσκυνήσαν
Τζι άλλοι πολλοί που τούρζικον στες φλέβες γαίμαν έχουν
στον Άγιον των χρισκιανών τάσσουνται τζιαι προστρέχουν.*
Έτσι έγινεν τζι εσώθηκεν η άγια εικόνα
που ήβρα πεταξούμενην στον σπήλιον μες στο χώμα.
Έππεφτεν λλιοστόν το φως, τζι αρκίνησα να ψάλλω
να λουτουρκώ τζι όσα πονούν που μέσα μου να βκάλλω.
Τζιαι πάλε εφανίστην μου πως ούλλα ήταν ψέμαν
πως ήταν όρομαν 5 κακόν, πως κάποιος μ’ ενϊέλαν
ΜΕ ΤΗΝ ΨΥΣΙΗΝ μου αλαφριάν έβκηκα που τον σπήλιον
τζι ετράβησα για τους νεκρούς ώς που είσιεν φως τζιαι ήλιον
εις την Αγιάν Παρασκευήν έναν σταυρόν να κάμω
περνώντα, τζιαι να βιαστώ τα άλλα να προκάμω.
Μα η εκκλησιά ξηστίαστη, 6 τοίσιοι εστέκαν μόνον
τζιαι η Αγία Τράπεζα τον ουρανόν για θόλον
είσιεν. Γυρόν αρκάγκαθθα, λαζάροι 7 εξηβλαστώνναν
- Άγιος Γεώργιος ο Εξορινός (η μεσαιωνική εκκλησία του στην εντός των τειχών
Αμμόχωστο) 2. άχυρα 3. κάρο που σέρνουν βόδια (αραμπάς) 4. στα όρια, στα σύνορα
(γειτονικά) 5. όνειρο 6. ξεστέγαστη, χωρίς σκεπή 7. άγριες κίτρινες μαργαρίτες (στο
χρώμα του νεκρού Λαζάρου)
το μονοπάτι π’ άννοια εκλείαν, σαν να ’ζώνναν
τα άγια, μέμπα 1 τζιαι μπει κανένας τζιαι ταράξει
την σιωπήν τζιαι τα θερκά που μέσα είχαν λουφάξει
’πο τότες που εξαπτέρυγα εβκήκαν στο παζάριν
καντήλες, δισκοπότηρα πουλιούνται για το κκιάριν.
Μα να μεν δώκει ο Θεός στο πλάσμαν του να ζήσει
τζιείνα που έζησα εγιώ τζι αντίς να θυμιατίσει
σε κόκκαλα να κουτσουφλά, σταυρούς κατασπασμένους
νά ’βρει τους τάφους ανοιχτούς, να χάσκουν, βρομισμένους.
Καλότυχη Αμμόχουστος που έν σ’ εκατοικήσαν*
κουβαλητοί 2 ’που την Τουρτζιάν τζι ας σε λεηλατήσαν
τα λέσσια, τζι ας εγίνηκες φωλιά για τες κουφάες
τζι ας λιάζουνται βιγλίζοντα τα πέρα οι κουρκουτάες. 3
Σαν νά ’κλεισες τα μμάθκια σου, σαν να βαρυτζιοιμάσαι
τα ρωμανίσια 4 έβαλες, έν θέλεις ν’ αθθυμάσαι
όσα σε ήβρασιν κακά το μαύρον καλοτζιαίριν
που πάτησεν το χώμαν σου το βάρβαρον ασκέριν.
Βορκάς τζιαι λίβας τζιαι βροσιές τριάντα χρόνια εσβήσαν
τες ξένες τες πατημασιές τζιαι καθαρήν σ’ αφήσαν.
Τα ττέλια που σε φράξασιν θαρκούμαι εν σωτηρία
τεισσιόν 5 που μέσα σιανά βλαστά η ελευθερία.
Της θάλασσας τον άνεμον έσιεις παρηορκάν σου
δροσιάν μέσα στον κόρφον σου τζιαι μόνην συντροφκιάν σου.
Τζι αν μεν μ’ αφήκασιν να μπω, να δήσω 6 τες πληγές σου
ξέρε το, εμυρίστηκα ούλλες τες σιωπές σου.
Μες στο τραούδιν του πουλιού που (ε)πέταν πανωθκιόν 7 σου
εδκιέβασα τα λόγια σου τζιαι το παράπονόν σου.
Τζιαι άφηκα τες σιωπές να τρέξουν, να τζιυλήσουν
πέρκιμον φτάσουν στην ψυσιήν, πέρκι με καθαρίσουν
που λάθη τζιαι που κρίματα τζιαι που καμούς τζιαι πλήξην
μ’ αδύνατον παρηορκά νά ’ρτει να με τυλίξει.
- μήπως 2. Τούρκοι που εποίκησαν παράνομα την κατεχόμενη Κύπρο 3. μεγάλες
σαύρες σαν ιγκουάνας 4. σιδερένιος σύρτης (λοστός) που ασφαλίζει εσωτερικά την
πόρτα 5. τείχος 6. δέσω 7. από πάνω, πάνωθε
Συλλοϊσμένη έφτασα τζιαι σϊομουρμουρώντα
στης Αμμοχούστου τα τεισσιά, στον φτερωτόν τον λιόνταν.*
Λιοβούττημαν εκόντευκεν τζιαι ούλλα εντυθήκαν
μες στα πορτοκκαλλόχρυσα, τζι ολόφωτα ’γινήκαν.
Μα σαν να σούστηκεν η γη, σαν να κατρατζιυλούσαν
που την μερκάν του Άη Γιωρκού οι πέτρες τζι εφακκούσαν 1 *
ούλα που οι σπήλιοι αννοίξασιν. Μύρα τζιαι μουσκοκάρφκια
εσσιέπασαν τες μυρωδκιές γυρόν, τζιαι που τ’ αγκάθκια
κότσσινα τριαντάφυλλα σαν γαίμαν εβλαστήσαν
τζι ένας στρατός αλλοτινοί αθθρώποι αναστηθήκαν.
Ο Βραγαδίνος άξιππα εστάθηκεν ομπρός μου*
αρκάντζιελος μέσα στο φως του ήλιου, «εν ο Θεός μου»,
είπα, «που μου τον έπεψεν πάλε να μ’ αθθυμίσει
πως ώς την ύστερην οπνάν 2 χρωστεί να πολεμήσει
ο άθθρωπος ο τίμιος, να μεν βαρυγκομήσει.»
Εφόρεν τα δαμασκηνά ρούχα του που γυαλλίζαν
τα μμάθκια του, περήφανα, αητόν μου αθθυμίζαν
πού ’πλωσεν τες γαλάτες 3 του την πόλην να σσιεπάσει
’που τα τζινούρκα βάσανα τον τόπον να ποσπάσει.
ΕΣΤΑΘΗΝ τζι η Συγκλητική δίπλα του τζι εβαστούσεν
έναν δαυλόν αφτούμενον που εστραφτοκοπούσεν*
σαν να μου λάλεν «αντροπή που κάθεσαι τζι εν κάμνεις
τζείνο που πρέπει, μανιχά παραπονιέσαι, λάμνεις 4
Είμαστεν λλίοι, άνεννοιας να μεν μείνει ούτ’ ένας.
Πρώτα του τόπου το καλόν τζι ύστερις του καθένα
γιατί άμαν γείρει η νεβκά 5 βολίτζιν 6 μήτε έναν
έν θα σταθεί στην στϊασιάν, 7 το σπίτιν εν να ππέσει
βουνάριν πέτρες θα γινεί τζι εσούνι μες στην μέσην
ν’ να δέρνεσαι, εν να χτυπάς την γην τζιαι το κορμίν σου
μά ’ξερε ό,τι έπαθες εν που την τζιεφαλήν σου.
Πόδκιαβα του παναϋρκού χωρκάτης αλλαμένος 8
είντα φελά; 9 Στην ώραν του ο νους να ’ν’ συναμένος. 10
Μιτσιοί, μεάλοι, άρκοντες, φτωσσιοί δώστε τα σσιέρκα.
Έτσι τζιαιρούς που φτάσαμεν κοννιείτε 11 τα μασσιαίρκα
τζιαι βκάλλεττε τα μμάθκια σας αντίς να συναχτείτε
- Μικρή εκκλησία του Αγ. Γεωργίου (Αη-Γιωρκούδι) εκτός των τειχών της
Αμμοχώστου, στο δρόμο προς τη Σαλαμίνα, σε πετρώδη περιοχή με σπηλιές 2. πνοή 3.
φτερούγες 4. μουρμουράς, παραπονιέσαι 5. κεντρικός στύλος, μεγάλη δοκός που
στηρίζει τη στέγη 7. δοκάρι 8. στέγη 9. μετά το πανηγύρι χωριάτης καλοντυμένος 10.
ωφελεί 11. μαζεμένος 12. ακονίζετε
τους τρόπους τους καλλίττερους να ’βρετε, να σκεφτείτε
νούσιμα 1 τζιαι ν’ αφήκετε εγωισμούς στην μπάνταν,
γιατί άλλως πως παιδεύκεστε, έν θα ’βρετε αμάνταν. 2
Οι ξένοι πα’ στην ράσιην μας καρτζιλαμάν χορεύκουν
γελούν τζιαι περιπαίζουν μας μίσσιμου 3 πως γυρεύκουν
ό,τι καλόν καλλίτερον στον τόπον μας να δώσουν
που τον αδικοσκοτωμόν τάχα να μας γλιτώσουν.
Μ’ αν μεν είμαστεν άξιοι μετά που τόσα πάθη
να δούμεν ποιον εν’ το σωστόν, να δούμε είντα λάθη
πρέπει να ποϋρίσουμεν τζιαι είντα ευκαιρίες
που ολόϋρα ν’ αρπάσσουμεν, μήτε οι Παναΐες
μήτε Χριστοί, μήτε Θεοί εν νά ’ρτουν να μας σώσουν
τζι αξίζει μας σσιειρόττερα ακόμα να μας δώσουν.
Τζιαι μεν κλαίεις για τα δεντρά, εν να ξαναγινούσιν
(εν) ν’ αθθίσουν, να φουντώσουσιν, τζιαι να μουσκολοούσιν.
Μ’ άμαν τζιαι χώμαν τζιαι νερόν εις τους οχτρούς σου δώσεις
είντα ψυσιήν εις τον Θεόν έσιεις να παραδώσεις;
Έν εμετάνωσα ποττέ πό’ ’ν άντεξα τζι επήα
που το κακόν μου ελύσσιασα περίτου μ’ όσα εί(δ)α
Θέλετε καταγνώστε με, 4 θέλετε δώστε χάρην
στο κρίμαν που μολόησα. Μα νά ’σιετε καμάριν
γιατί εγενηθήκετε σ’ τούτον τον άγιον τόπον
να μεν λλιοψυσιήσετε, μεν λυπηθείτε κόπον.
Πιαστείτε που την γλώσσαν μας γερά τζιαι κρατηθείτε
πίστην τζιαι ιστορίαν μας προ πάντος σεβαστείτε.
Τζι όποιος του άλλου χάκκιν 5 τρώ(ει)’ ποττέ του έν χορτάννει
έρκεται η ώρα η δύσκολη που ό,τι κερταίννει 6 χάννει.
Πίσω έσιει ο φούρνος την πυράν τζι ο τωρινός βεζύρης
άρκον μεθάρκον 7 σίουρα εν να γινεί ρεζίλης.
Κάμνει ο κλέφτης αλοσιήν 8 να φοηθεί ’που χάσει
μα του τζιαιρού τζιαι του Θεού είνταλος 9 θα γελάσει;
Το κρίμαν αγκαστρώνεται τζιαι με τζαιρόν γεννιέται
το δίκαιον τζιαι το σωστόν ποττέ έν καταλυέται.
- λογικά, μυαλωμένα 2. ησυχία, ανάπαυση, ανακούφιση 3. δήθεν, τάχα μου 4.
κατακρίνετέ με 5. δίκιο 6. κερδίζει 7. αύριο μεθαύριο 8. θόρυβο, φασαρία, αλαλαγή 9.
πώς, με ποιο τρόπο
Κάποτες ο Θεός αρκεί μα τίποτε έν χαρίζει
πκιερώνει όποιον αδικεί καταπώς του αξίζει.
Πόσα άστρα επεθάνασιν, εσβήσαν τζι εχαθήκαν
μήτε μιαν χαραήν 1 που φως πίσω τους έν αφήκαν;
Ούλλα ’χουσιν ανατολήν αμμά ’χουσιν τζιαι δύσην.
Τ’ άστρον θαρκέσαι της Τουρτζιάς ώς πόν να πά’; Έν θα σβήσει;
“Ἀνήκω σὲ µία χώρα µικρή”( Ομιλία του Γιώργου Σεφέρη)
“Ἀνήκω σὲ µία χώρα µικρή.
Ἕνα πέτρινο ἀκρωτήρι στὴ Μεσόγειο, ποὺ δὲν ἔχει ἄλλο ἀγαθὸ παρὰ τὸν ἀγώνα
τοῦ λαοῦ, τὴ θάλασσα, καὶ τὸ φῶς τοῦ ἥλιου.
Εἶναι µικρὸς ὁ τόπος µας, ἀλλὰ ἡ παράδοσή του εἶναι τεράστια καὶ τὸ πράγµα
ποὺ τὴ χαρακτηρίζει εἶναι ὅτι µᾶς παραδόθηκε χωρὶς διακοπή.
Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα δὲν ἔπαψε ποτὲ της νὰ µιλιέται. Δέχτηκε τὶς ἀλλοιώσεις ποὺ
δέχεται καθετὶ ζωντανό, ἀλλὰ δὲν παρουσιάζει κανένα χάσµα.
Ἄλλο χαρακτηριστικὸ αὐτῆς τῆς παράδοσης εἶναι ἡ ἀγάπη της γιὰ τὴν ἀνθρωπιά,
κανόνας της εἶναι ἡ δικαιοσύνη.
Στὴν ἀρχαία τραγωδία, τὴν ὀργανωµένη µὲ τόση ἀκρίβεια, ὁ ἄνθρωπος ποὺ
ξεπερνᾶ τὸ µέτρο, πρέπει νὰ τιµωρηθεῖ ἀπὸ τὶς Ἐρινύες.
Ὅσο γιὰ µένα συγκινοῦµαι παρατηρώντας πὼς ἡ συνείδηση τῆς δικαιοσύνης εἶχε
τόσο πολὺ διαποτίσει τὴν ἑλληνικὴ ψυχή, ὥστε νὰ γίνει κανόνας τοῦ
φυσικοῦκόσµου.
Καὶ ἕνας ἀπὸ τοὺς διδασκάλους µου, τῶν ἀρχῶν τοῦ περασµένου αἰώνα, γράφει:
«… θὰ χαθοῦµε γιατί ἀδικήσαµε …».
Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἦταν ἀγράµµατος. Εἶχε µάθει νὰ γράφει στὰ τριάντα πέντε
χρόνια τῆς ἡλικίας του. Ἀλλὰ στὴν Ἑλλάδα τῶν ἡµερῶν µας, ἡ προφορικὴ
παράδοση πηγαίνει µακριὰ στὰ περασµένα ὅσο καὶ ἡ γραπτή. Τὸ ἴδιο καὶ ἡ
ποίηση.
Εἶναι γιὰ µένα σηµαντικὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Σουηδία θέλησε νὰ τιµήσει καὶ τούτη
τὴν ποίηση καὶ ὅλη τὴν ποίηση γενικά, ἀκόµη καὶ ὅταν ἀναβρύζει ἀνάµεσα σ’ἕνα
λαὸ περιορισµένο.
Γιατί πιστεύω πὼς τοῦτος ὁ σύγχρονος κόσµος ὅπου ζοῦµε, ὁ τυρρανισµένος
ἀπὸ τὸ φόβο καὶ τὴν ἀνησυχία, τὴ χρειάζεται τὴν ποίηση. Ἡ ποίηση ἔχει τὶς ρίζες
της στὴν ἀνθρώπινη ἀνάσα – καὶ τί θὰ γινόµασταν ἂν ἡ πνοή µας λιγόστευε;
Εἶναι µία πράξη ἐµπιστοσύνης – κι ἕνας Θεὸς τὸ ξέρει ἂν τὰ δεινά µας δὲν τὰ
χρωστᾶµε στὴ στέρηση ἐµπιστοσύνης.
Παρατήρησαν, τὸν περασµένο χρόνο γύρω ἀπὸ τοῦτο τὸ τραπέζι, τὴν πολὺ
µεγάλη διαφορὰ ἀνάµεσα στὶς ἀνακαλύψεις τῆς σύγχρονης ἐπιστήµης καὶ στὴ
λογοτεχνία. παρατήρησαν πὼς ἀνάµεσα σ’ ἕνα ἀρχαῖο ἑλληνικὸ δράµα καὶ ἕνα
σηµερινό, ἡ διαφορὰ εἶναι λίγη. Ναί, ἡ συµπεριφορὰ τοῦ
ἀνθρώπου δὲ µοιάζει νὰ ἔχει ἀλλάξει βασικά. Καὶ πρέπει νὰ προσθέσω πὼς
νιώθει πάντα τὴν ἀνάγκη ν’ ἀκούσει τούτη τὴν ἀνθρώπινη φωνὴ ποὺ ὀνοµάζουµε
ποίηση. Αὐτὴ ἡ φωνὴ ποὺ κινδυνεύει νὰ σβήσει κάθε στιγµὴ ἀπὸ στέρηση
ἀγάπης καὶ ὁλοένα ξαναγεννιέται. Κυνηγηµένη, ξέρει ποὺ νὰ ’βρει καταφύγιο,
ἀπαρνηµένη, ἔχει τὸ ἔνστικτο νὰ πάει νὰ ριζώσει στοὺς πιὸ ἀπροσδόκητους
τόπους. Γι’ αὐτὴ δὲν ὑπάρχουν µεγάλα καὶ µικρὰ µέρη τοῦ κόσµου. Τὸ βασίλειό
της εἶναι στὶς καρδιὲς ὅλων τῶν ἀνθρώπων τῆς γῆς. Ἔχει τὴ χάρη ν’ ἀποφεύγει
πάντα τὴ συνήθεια, αὐτὴ τὴ βιοµηχανία.
Χρωστῶ τὴν εὐγνωµοσύνη µου στὴ Σουηδικὴ Ἀκαδηµία ποὺ ἔνιωσε αὐτὰ τὰ
πράγµατα, ποὺ ἔνιωσε πὼς οἱ γλῶσσες, οἱ λεγόµενες περιορισµένης χρήσης, δὲν
πρέπει νὰ καταντοῦν φράχτες ὅπου πνίγεται ὁ παλµὸς τῆς ἀνθρώπινης καρδιᾶς,
ποὺ ἔγινε ἕνας Ἄρειος Πάγος ἱκανός νὰ κρίνει µὲ ἀλήθεια ἐπίσηµη τὴν ἄδικη
µοίρα τῆς ζωῆς, γιὰ νὰ θυµηθῶ τὸν Σέλλεϋ, τὸν ἐµπνευστή, καθώς µᾶς λένε, τοῦ
Ἀλφρέδου Νοµπέλ, αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου ποὺ µπόρεσε νὰ ἐξαγοράσει τὴν
ἀναπόφευκτη βία µὲ τὴ µεγαλοσύνη τῆς καρδιᾶς του.
Σ’ αὐτὸ τὸν κόσµο, ποὺ ὁλοένα στενεύει, ὁ καθένας µας χρειάζεται ὅλους τούς
ἄλλους. Πρέπει ν’ ἀναζητήσουµε τὸν ἄνθρωπο, ὅπου καὶ νὰ βρίσκεται.
Ὅταν στὸ δρόµο τῆς Θήβας, ὁ Οἰδίπους συνάντησε τὴ Σφίγγα, κι αὐτὴ τοῦ ἔθεσε
τὸ αἴνιγµά της, ἡ ἀπόκρισή του ἦταν: ὁ ἄνθρωπος. Τούτη ἡ ἁπλὴ λέξη χάλασε τὸ
τέρας. Ἔχουµε πολλὰ τέρατα νὰ καταστρέψουµε. Ἂς συλλογιστοῦµε τὴν
ἀπόκριση τοῦ Οἰδίποδα.»
Ομιλία του Γιώργου Σεφέρη κατά την τελετή παραλαβής του Βραβείου Νόμπελ
Λογοτεχνίας, 11 Δεκεμβρίου 1963
Σαν να το είπε χθές!!!!!
ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ ΣΗΜΕΡΑ
[ΛΙΣΤΑ]
Η έννοια του κάλλους στην αρχαία Ελλάδα
Μπορεί η επαφή των νεοελλήνων με την αρχαιοελληνική παράδοση και
γλώσσα να είναι εξαιρετικά προβληματική, ωστόσο υπάρχουν λέξεις και
εκφράσεις που πέρασαν αυτούσιες στην καθημερινότητά μας και ευτυχώς μας
θυμίζουν το δοξασμένο παρελθόν.
Αιδώς Αργείοι: όταν θέλουμε να καταδείξουμε αισθήματα ντροπής
αναφερόμενοι σε κάποιον άλλο.
Ειπώθηκε από τον Στέντορα (σε έντονο ύφος) προς τους Αργείους
κατά τη διάρκεια του Τρωικού πολέμου, με σκοπό να τους ανυψώσει το
ηθικό όταν ο Αχιλλέας αποχώρησε από τη μάχη. (Ομήρου Ιλιάδα – Ε
787)
Αντίπαλον δέος: όταν αναφερόμαστε σε ισχυρό αντίπαλο.
(Θουκυδίδης – Γ 11)
Από μηχανής θεός: μη αναμενόμενη βοήθεια – λύση – συνδρομή σε
κάποιο πρόβλημα ή δύσκολη κατάσταση. Προέρχεται από θεατρικό
τέχνασμα στην αρχαία Ελλάδα που χρησιμοποιούσαν οι τραγικοί
ποιητές όταν ήθελαν να δώσουν διέξοδο στη πλοκή του έργου και στο
οποίο κατά τη διάρκεια της παράστασης εμφανιζόταν ένας Θεός επάνω
σε εναέρια κατασκευή (γερανός).
– Αρχή άνδρα δείκνυσι: όταν οι πράξεις – έργα χαρακτηρίζουν τον
άνθρωπο στον οποίο αναφερόμαστε. (Βίας ο Πριηνεύς – Σοφοκλής….
Αντιγόνη 62)
Ασκός του Αιόλου: σε περιπτώσεις επικείμενων δεινών –
καταστροφών. Ο Αίολος έδωσε έναν ασκό στον Οδυσσέα ο οποίος
περιείχε ανέμους. Όταν λοιπόν οι σύντροφοι του Οδυσσέα άνοιξαν τον
ασκό, απελευθερώθηκαν οι άνεμοι και παρέσυραν το πλοίο στο νησί
των Λαιστρυγόνων. (Ομήρου Οδύσσεια Κ 1-56)
Αχίλλειος πτέρνα: αδύνατο σημείο. Η φράση προέρχεται από το μύθο
του Αχιλλέα, σύμφωνα με τον οποίο, όταν τον βύθιζε στο αθάνατο νερό
η μητέρα του, επειδή τον κρατούσε από τη φτέρνα, στο συγκεκριμένο
σημείο του σώματός του παρέμεινε θνητός.
Βίος αβίωτος : ζωή ανυπόφορη. (Χίλων Ο Λακεδαιμόνιος)
Γαία πυρί μειχθήτω: σε περιπτώσεις καταστροφής, όταν θέλουμε να
δώσουμε έμφαση.
Γη και ύδωρ: υποδηλώνει περιπτώσεις υποταγής , πλήρους
υποχώρησης, παράδοσης άνευ όρων. Η φράση προέρχεται από τον
Ηρόδοτο, σύμφωνα με τον οποίο οι Πέρσες απεσταλμένοι ζήτησαν
από τους Σπαρτιάτες γη και ύδωρ σε ένδειξη υποταγής. (Ηροδότου
Ιστορία V 17-18)
Γόρδιος δεσμός: αναφέρεται σε περιπτώσεις δύσκολων
προβλημάτων (άλυτων). Η φράση λέγεται σε περιπτώσεις δύσκολων
καταστάσεων, όπως αυτή που αντιμετώπισε ο Μέγας Αλέξανδρος,
όταν προσπάθησε να λύσει ένα πολύπλοκο κόμπο, το «γόρδιο δεσμό»
τον οποίον σύμφωνα με τον χρησμό όποιος τον έλυνε θα γινόταν
κυρίαρχος της Ασίας. (Αρριαννού 11 3)
Δαμόκλειος σπάθη: απειλητικές καταστάσεις Η φράση προέρχεται
από επεισόδιο που συνέβη μεταξύ του τυράννου των Συρακουσών
Διονυσίου και του Δαμοκλή, ενός αυλικού κόλακα , όταν ο πρώτος
θέλοντας να δείξει στο Δαμοκλή πόσο επικίνδυνο ήταν το αξίωμα του
τυράννου τον έβαλε να καθίσει στο θρόνο, ενώ από πάνω του
κρεμόταν ξίφος σε μια τρίχα αλόγου.
Διέβην τον Ρουβίκωνα : σε περιπτώσεις που λαμβάνεται μία
παράτολμη απόφαση. Η φράση αποδίδεται στον Ιούλιο Καίσαρα ο
οποίος όταν το 49 π.Χ. αποφάσισε να κηρύξει εμφύλιο πόλεμο στην
Ιταλία, πέρασε με το στρατό του τον ποταμό Ρουβίκωνα
κατευθυνόμενος προς την Ρώμη.
Δούρειος Ίππος: αναφέρεται σε περιπτώσεις δολιότητας, ή δώρων τα
οποία υποκρύπτουν δόλο. Η φράση προέρχεται από τον Όμηρο και
αναφέρεται κατά την περίοδο των Τρωικών πολέμων τότε που οι
Έλληνες ενώ χάρισαν στους Τρώες ξύλινο άλογο μεγάλων διαστάσεων
ως αφιέρωμα στους Θεούς, στο εσωτερικό του ήταν κρυμμένοι ο
Οδυσσέας με τους συντρόφους του, οι οποίοι άνοιξαν τις πύλες της
Τροίας στους υπόλοιπους Έλληνες (Ομήρου Οδύσσεια λ 529)
Δρακόντεια μέτρα: αναφέρεται σε περιπτώσεις λήψης αυστηρών –
σκληρών μέτρων Η φράση προέρχεται από τον Δράκοντα (7ος αιώνας
π.Χ) αρχαίο νομοθέτη των Αθηνών, ο οποίος ήταν γνωστός για τους
αυστηρούς και σκληρούς νόμους που επέβαλε.
Eξ απαλών ονύχων: αναφέρεται στην νηπιακή ηλικία κυριολεκτικά, ή
σε παλαιότερη χρονική περίοδο μεταφορικά. Η φράση χρησιμοποιείται
για να προσδιορίσει τη νηπιακή ηλικία κατά την οποία ο άνθρωπος έχει
μαλακά νύχια.
Έπεα πτερόεντα: αερολογίες, αβάσιμα επιχειρήματα. Ομηρική
έκφραση βασισμένη στην αντίληψη ότι τα λόγια όταν εκστομίζονται τα
παίρνει ο αέρας. (Ομήρου Ιλιάδα Α 201)
Επί ξυρού ακμής : στην κόψη του ξυραφιού, σε πολύ κρίσιμη
κατάσταση, σε κρίσιμο σημείο. Ομηρική φράση η οποία ειπώθηκε από
το Νέστορα στο Διομήδη στην προσπάθειά του να τον παροτρύνει για
συμμετοχή στον πόλεμο εναντίον των Τρώων. (Ομήρου Ιλιάδα Κ 173)
Εκατόμβη: Θυσία με πολλά θύματα, μεγάλη απώλεια. Εκατόμβη στην
αρχαία Ελλάδα ονόμαζαν την θυσία κατά την οποία γινόταν προσφορά
από εκατό βόδια στους θεούς. (Ομήρου Ιλιάδα Α 65)
Ες αύριον τα σπουδαία: Αργότερα θα ασχοληθούμε με τα σοβαρά
ζητήματα – θέματα, αναβολή. Τη φράση είπε ο Θηβαίος Αρχίας, όταν
έλαβε το γράμμα που τον προειδοποιούσε ότι κινδυνεύει από τον
Πελοπίδα. (Πλουτάρχου Πελοπ. 10)
Ή ταν ή επί τας : Ή θα την φέρεις νικητής (ασπίδα) ή θα σε φέρουν
επάνω της νεκρό……………..ή θα επιτύχουμε, ή θα αποτύχουμε. Τη
φράση έλεγαν οι Σπαρτιάτισσες μητέρες στα παιδιά τους, όταν τους
έδιναν την ασπίδα για τον πόλεμο. (Πλουτάρχου Λακεδαιμ. Αποφθ.16)
Ήξεις αφήξεις: Λέγεται όταν κάποιος αλλάζει συνεχώς γνώμη. Η
φράση προέρχεται από το χρησμό του μαντείου των Δελφών « ήξεις
αφήξεις ου θνήξεις εν πολέμω». Η θέση του κόμματος πριν ή μετά το
αρνητικό μόριο ου, καθορίζει και τη σημασία του χρησμού.
Κέρβερος: Σκληρός, ανυποχώρητος. Προέρχεται από το ομώνυμο
τέρας που φύλαγε τον Άδη και δεν επέτρεπε την είσοδο.
Κέρας Αμαλθείας: Παραπέμπει σε πλούτο – αφθονία υλικών
αγαθών. Η φράση προέρχεται από περιστατικό όπου η Αμάλθεια
έτρεφε το μικρό Δία με κέρατο κατσίκας γεμάτο γάλα και μέλι.
Και συ τέκνον Βρούτε: Φράση που απευθύνεται σε πρόσωπα που
προδίδουν την εμπιστοσύνη μας.Την είπε ο Καίσαρας, όταν
αναγνώρισε τον Βρούτο ανάμεσα στους δολοφόνους του.
Κόπρος του Αυγείου: Συγκεντρωμένες ατασθαλίες – καταστάσεις οι
οποίες δύσκολα διορθώνονται. Η φράση προέρχεται από άθλο του
Ηρακλή, κατά τον οποίο καθάρισε την κοπριά από τους στάβλους του
Αυγείου.
Ιδού η Ρόδος ιδού και το πήδημα: Λέγεται για όσους
υπερηφανεύονται και καυχώνται για ανεπιβεβαίωτα κατορθώματα και
καλούνται να αποδείξουν ότι λένε την αλήθεια. Η φράση προέρχεται
από Αισώπειο μύθο σύμφωνα με τον οποίο κάποιος ισχυριζόταν ότι
κάποτε στη Ρόδο έκανε ένα πολύ μεγάλο άλμα και του ζήτησαν να το
επαναλάβει λέγοντάς του την παραπάνω φράση. (Αισώπου Μύθοι
«Ανήρ Κομπαστής»)
Mηδένα προ του τέλους μακάριζε : Μην βιάζεσαι να μακαρίσεις
κάποιον πριν το τέλος. Με αυτή τη φράση σχολίασε ο Σόλωνας τους
θησαυρούς του Κροίσου, όταν ο τελευταίος τους έδειξε με
υπερηφάνεια. (Ηροδότου Ι 32 7)
Κύκνειο άσμα: Η τελευταία ενέργεια – πράξη – έργο
κάποιου. Προέρχεται από το τελευταίο τραγούδι του κύκνου πριν το
θάνατό του. (Πλάτωνος Φαίδων 84 Ε)
Ιστός της Πηνελόπης : Λέγεται για έργο που δεν τελειώνει. Η φράση
είναι από τον Όμηρο όπου στην Οδύσσεια αναφέρεται στην Πηνελόπη
η οποία ύφαινε ένα ύφασμα την ημέρα και το ξήλωνε τη νύχτα,
θέλοντας να ξεγελάσει τους μνηστήρες μέχρι να γυρίσει ο Οδυσσέας
από την Τροία. (Ομήρου Οδύσσεια τ 149)
Κουτί της Πανδώρας : Εμφάνιση πολλών δεινών ταυτόχρονα. Η
φράση προέρχεται από τη μυθολογία, σύμφωνα με την οποία ο Δίας
για να τιμωρήσει τους ανθρώπους έδωσε στην Πανδώρα ως δώρο ένα
κιβώτιο γεμάτο με όλες τις συμφορές, με αποτέλεσμα μόλις το άνοιξε
να βγουν όλα τα δεινά, εκτός από την ελπίδα.
Ο κύβος ερρίφθη: Η απόφαση έχει ληφθεί. Τη φάση είπε ο Καίσαρας
όταν αποφάσισε να κηρύξει εμφύλιο πόλεμο. Οι λατινομαθείς
ευρωπαίοι το λένε στα λατινικά alea jacta est.
Προκρούστειος Κλίνη: Προσαρμογή κάποιας κατάστασης βάσει
συμφέροντος. Προέρχεται από τον μυθικό κακούργο Προκρούστη ο
οποίος έδενε τα θύματά του σε κρεβάτι κι έπειτα τους έκοβε ή
εξάρθρωνε τα πόδια, προκειμένου να τους φέρει σε ίσο μήκος με το
κρεβάτι.
Μέμνησο των Αθηναίων : Μην ξεχνάς αυτόν που πρόκειται να
εκδικηθείς.Τη φράση έλεγε καθημερινά ένας υπηρέτης στο Δαρείο
(κατόπιν εντολής του) υπενθυμίζοντας ότι έπρεπε να τιμωρήσει τους
Αθηναίους, διότι συμμετείχαν στην πυρπόληση των Σάρδεων.
(Ηροδότου V 105)
Μερίς του λέοντος : Το μεγαλύτερο μερίδιο. (Αισώπου μύθοι «Λέων
και αλώπηξ»)
Κομίζω γλαύκα εις Αθήνας : Όταν λέγονται ήδη γνωστά πράγματα. Η
φράση λέγεται διότι στην Αθήνα η γλαύκα, η κουκουβάγια, ήταν
γνωστή, σαν σύμβολο της Αθήνας και εικονιζόταν παντού, όπως στις
στροφές των σπιτιών, στα νομίσματα κ.λ.π. (Αριστοφάνη, Όρνιθες,
301)
http://www.tlg.uci.edu/about/history.php
Μαθήματα. 2021-2022-2023-2024
Το INTERNATIONAL HELLENIC ASSOCIATION
Σας καλεί στην διαδικτυακή εορτή της Παλιγγενεσίας την 24ς Μαρτίου Ημέρα Κυριακή και ώρα Ελλάδος 20.00 ( Time 13:00-14:15( NY TIME)
Ως δάσκαλοι του ΙΗΑ η κ. Τσολάκη και η ταπεινότητά μου ευχόμαστε χρόνια πολλά κι ευλογημένα στον απανταχού Ελληνισμό όπου γης. ΧΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΖΗΤΩ Η 25Η ΜΑΡΤΙΟΥ. Θα προχωρήσουμε στο πρόγραμμά μας χωρίς περιττά λόγια θ αφήσουμε να μιλήσουν τα ΕΡΓΑ για μας.
ΑΝΑΚΡΟΥΣΗΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΑΣ ΥΜΝΟΥ
Δίνω ευθύς αμέσως τον λόγο στην κα Τσολάκη να παρουσιάσει τους μαθητές μας. (Απευθύνετε τα χρόνια πολλά κι εσείς και προχωράτε στην παρουσίαση)
Μαθητές του IHA απ όλον τον κόσμο ,
Παρουσίαση από την Καθηγήτρια ΑΠΘ κα Μάγδα Τσολάκη
1.Πανηγυρικός Ημέρας από την μαθήτρια Ανδριαννή από το Βέλγιο
2. Δάφνη από το Βέλγιο
3.Gayle από την Αμερική
4.Κατερίνα από την Αγγλία
5.Νίκος από την Αμερική
6. Leslay από τον Καναδά
7 Aνδριαννή από το Βέλγιο
8.Χρήστος από την Ιρλανδία
Μαθητές από την Ελληνική ΚοινότηταNοτίου Λονδινου Αφρικής (Εast London South Afrika)θ ακούσουμε τον
9.Βάσο Αναγνωστάκη
9.Ανδρέα Ευστρατίου
10.Νίκο Ευστρατίου
11.Ναταλία Αναγνωστάκη
Ένα στιγμιότυπο από τους Μαθητές από το Σχολείο Αγίας Σοφίας ΜΕΝΤΑΝ ΙΝΔΟΝΗΣΙΑΣ
Και τώρα οι Μαθητές από το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού της Μόσχας
12.Γκαμπριέλ Καιτουκόβ
13.Δέσποινα Σιδηροπούλου
14.Βαλέρια Τσερνέτ
15.Δημήτρης Μυκονιάτης – «Ελλάδα»
Νίκος Μυκονιάτης – «Ελλάδα»
16.Αλεξάνδρα Ουσακόβα – “Για την πατρίδα” (1ο έτος).
Μάνα μου τα κλεφτόπουλα
Ακολουθεί το χορευτικό με τις Σουλιώτισσες – (ΖΑΛΟΓΓΟ – βιντεο Χορευτικού Συγκροτήματος Κ.Ε.Π.)
16.Χαιρετισμός Πρυτάνεως κας Μαρίας Δελιβάνη- Νεγρεπόντη
17.Χαιρετισμός Προέδρου Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών κας Αικατερίνης Μπατάλια
18.Χαιρετισμός Διευθύντριας Κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού κας Δώρας Γιαννίτση
19 .Χαιρετισμός Καθηγητού Ελληνικής Κοινότητος Εast London South Afrika,Πατρός Γεωργίου Πιτταρά
20.ΤΟ ΤΑΜΑ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ Χαιρετισμός κ Αναγνωστοπούλου Ιωάννου -κας Ἐλισάβετ Μανάλου Μεντάν Ινδονησίας
Συντονιστής και Δάσκαλος του ΙΗΑ : Υποστράτηγος e.a Δημήτρης Βόγγολης
Παλιγγενεσία 1821 INTERNATIONAL HELLENIC ASSOCIATION Χαιρετισμοί προσκεκλημένων , (youtube.com)
(2) Δημήτρης Βόγγολης Ομήρου Οδύσσεια -Λογική https://www.facebook.com/100070380242259/videos/983150020205309
https://www.facebook.com/profile.php?id=100070380242259
Ελληνορθόδοξη παιδεία Καθηγ.Μάγδα ΤΣολάκη-Δημήτρης Βόγγολης (youtube.com)
https://www.facebook.com/100070380242259/videos/3359624524330445
https://www.facebook.com/100070380242259/videos/258491517298465
Η Ελληνική Παιδεία
Από: Ομότιμο καθηγητή Ιωάννη Ν. Χατζόπουλο (7-2-2024)
Η Ελληνική παιδεία στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: (α) Να είναι η θεραπεία του πνεύματος,
(β) να είναι σε αρμονία με τη Φύση και (γ) να καλλιεργεί την αίσθηση του ωραίου.
Δυστυχώς αυτά δεν διδάσκονται στα σχολεία. Αντίθετα παρατηρεί κανείς φαινόμενα που
βεβηλώνουν το πνεύμα με τη γιγάντωση ακαλλιέργητων ενστίκτων, όπως είναι η επιθυμία
και ο θυμός χωρίς να θέτουν σαφή όρια ανάμεσα στο σωστό και το λάθος, ή το καλό και το
κακό και απαξιώνουν τη λογική αφαιρώντας μαθήματα που την καλλιεργούν, όπως είναι η
γεωμετρία. Διδάσκουν πράγματα αντίθετα με τη Φύση, όπως είναι οι σεξουαλικές
διαστροφές, η αλλαγή φύλου και η θεσμοθέτηση συναφών δικαιωμάτων. Καταργούν την
αίσθηση του ωραίου με ακαλαίσθητες κτηριακές υποδομές και βεβήλωση με γραφίτη ή και
εμπρησμούς υπαρχόντων νεοκλασικών κτηρίων. Γενικά οι σύγχρονες τέχνες όπως είναι η
μουσική, το θέατρο, η ζωγραφική, κλπ., δεν ανταποκρίνονται στην αίσθηση του ωραίου.
Το μείζον ζήτημα είναι η θεραπεία του πνεύματος, που καθορίζει την αρμονία με τη Φύση
και την αίσθηση του ωραίου. Για να το πετύχει αυτό ολόκληρη η αρχαία Ελληνική
γραμματεία χρησιμοποιεί δύο βασικά μοντέλα τα οποία ο υποφαινόμενος ονομάζει
εσωτερική και εξωτερική ισορροπία.
Η εσωτερική ισορροπία απορρέει από την Πολιτεία του Πλάτωνα και συμβάλλει στη
θεραπεία του πνεύματος καλλιεργώντας με συνεχή προσπάθεια την επάρκεια λογικής να
ισορροπεί την επιθυμία και το θυμό. Υπόψη ότι η επιθυμία και ο θυμός είναι το
ακαλλιέργητο μέρος του εαυτού μας και υπάρχουν σε μεγάλο βαθμό και στα ζώα. Συνεπώς
ο άνθρωπος με την επάρκεια λογικής όταν επιθυμεί κάτι παίρνει στροφές το μυαλό του και
προσπαθεί να δικαιολογήσει αν αυτό το κάτι είναι απαραίτητο, θα κάνει καλό με αυτό στον
εαυτό του και το κοινωνικό σύνολο, και αν αυτό θα έχει διάρκεια. Να σημειωθεί ότι η
επιθυμία να δημιουργήσει κανείς οικογένεια είναι κάτι καλό, έχει διάρκεια, απαραίτητο
μέσα στην αρμονία της Φύσης και δίνει την μεγαλύτερη ικανοποίηση που μπορεί να έχει ο
άνθρωπος. Υπόψη ότι η αίσθηση της δημιουργίας, όπως είναι η οικογένεια, η επιστημονική
και άλλου είδους εξερεύνηση, τέχνη, η εποικοδομητική χρήση της γνώσης, δίνει τη
μεγαλύτερη ικανοποίηση στον άνθρωπο. Το ίδιο συμβαίνει και με το θυμό, ο άνθρωπος με
την επάρκεια λογικής όταν θυμώσει για κάτι παίρνει στροφές το μυαλό του και προσπαθεί
να δικαιολογήσει αν αυτό το κάτι είναι σημαντικό για να είναι θυμωμένος και αν όχι να
σταματήσει αμέσως το θυμό του. Το πόσο γρήγορα σταματά κανείς το θυμό του φανερώνει
την καλλιέργεια και δύναμη του πνεύματος που διαθέτει. Από το άλλο μέρος χωρίς
επάρκεια λογικής η επιθυμία και ο θυμός είναι καταστροφή και αυτοκαταστροφή, όπως
είναι οι αλόγιστες σπατάλες, η χρεοκοπία, το μπούλινγκ, οι διαμάχες και οι πόλεμοι.
Η εξωτερική ισορροπία απορρέει από τα ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλη και συμβάλλει
στη θεραπεία του πνεύματος καλλιεργώντας με συνεχή προσπάθεια τη μεσότητα της
αρετής. Σε αυτή την περίπτωση, οι σκέψεις και οι πράξεις ενός ατόμου δεν πρέπει να είναι
ελλιπείς ή υπερβολές, αλλά να βρίσκονται σε ένα μεσοδιάστημα που ο Αριστοτέλης
ονομάζει μεσότητα της αρετής. Το μεσοδιάστημα αυτό, δηλαδή η μεσότητα της αρετής
καθορίζει τα όρια του σωστού και του λάθους, του καλού και του κακού, του
εποικοδομητικού και του καταστρεπτικού. Ο Αριστοτέλης δίνει ένα παράδειγμα ότι η
ανδρεία σαν αρετή βρίσκεται ανάμεσα στη δειλία (έλλειψη) και τη θρασύτητα (υπερβολή).
Αναλόγως η οικονομά σαν αρετή βρίσκεται στο μεσοδιάστημα ανάμεσα στην τσιγκουνιά
(έλλειψη) και τη σπατάλη (υπερβολή). Επειδή όμως ο καθένας έχει διαφορετική άποψη για
τα όρια της μεσότητας της αρετής, αυτά καθορίζονται με ευρύτερη συναίνεση που
υπαγορεύουν οι δημοκρατικές διαδικασίες. Επειδή σε κάθε σκέψη ή πράξη σωστό και
λάθος συνυπάρχουν, αυτό που παραδεχόμαστε σαν σωστό (παραδεκτά σωστό, απόλυτα
σωστό δεν υπάρχει) είναι εκείνο που η ποσότητα λάθους είναι μικρότερη από ένα κατώφλι
(ουδό). Με αυτό τον τρόπο ο Αριστοτέλης μοντελοποιεί το ανθρώπινο λάθος, κάτι που
αποφεύγουν να ασχοληθούν οι επιστήμονες των ανθρωπιστικών επιστημών και έτσι δεν
υπάρχει αντίστοιχο υλικό για τα σχολεία.
Η εσωτερική και εξωτερική ισορροπία καθορίζουν τον ενάρετο άνθρωπο και είναι ο
μοναδικός τρόπος να έχει κανείς ποιότητα ζωής, να μπορεί να δημιουργεί εποικοδομητικά
και να κάνει εξερεύνηση. Επίσης ο ενάρετος/η είναι εκείνος/η που αντιλαμβάνεται τη
λειτουργία της δικαιοσύνης σαν την τυφλή θεά Θέμιδα που για το σκοπό αυτό κρατά τη
ζυγαριά στο ένα χέρι και προσδιορίζει τον ένοχο σαν εκείνο που διαταράσσει την εσωτερική
και εξωτερική ισορροπία και τον τιμωρεί με το ξίφος που κρατεί στο άλλο χέρι.
Ελληνορθόδοξη Παιδεία με την καθηγήτρια Μάγδα Τσολάκη Συντονιστής ΔημήτρηςΒόγγολης
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ – ΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ
Η νόηση του ανθρώπου, κατά τον Πλάτωνα ψυχή, αποτελείται από τρία συστατικά: τη λογική (λογιστικό), την επιθυμία, και το θυμό (θυμοειδές). Αυτό σημαίνει ότι για να σκεφθεί ο άνθρωπος κάτι και στη συνέχεια να το πραγματοποιήσει, πρέπει να έχει μια ποσότητα επιθυμίας (μικρή ή μεγάλη), ταυτόχρονα επίσης έχει και ποσότητα θυμού (μικρή ή μεγάλη), που έχει να κάνει με τις συνθήκες πραγματοποίησης ή όχι (σε περίπτωση σύγκρουσης, κατά την πραγματοποίηση, υπάρχει πολύς θυμός). Για να είναι η νόηση υγιής θα πρέπει η λογική να ισορροπεί την επιθυμία και το θυμό (Πλάτωνος Πολιτεία) και έχει ονομασθεί από …. εσωτερική ισορροπία. Συνεπώς, η λογική παίζει πρωτεύοντα ρόλο σε μια υγιή νόηση και πρέπει να εκπαιδεύεται και να καλλιεργείται. Να σημειωθεί ότι η λογική έχει να κάνει με την αιτιολόγηση των σκέψεων και πράξεων. Για πιο λόγο; ποιες είναι οι συνέπειες; κλπ. Επίσης η λογική είναι το πολυτιμότερο θείο δώρο που έχει ο άνθρωπος και δεν έχουν τα ζώα. Συνεπώς, τα ζώα έχουν επιθυμία και θυμό. Όμως η επιθυμία και ο θυμός είναι το ακατέργαστο μέρος της νόησης του ανθρώπου, που έχουν και τα ζώα, και πρέπει να έχει επάρκεια λογικής να το χαλιναγωγήσει, ώστε να φθάσει σε ανώτερο επίπεδο μόρφωσης και ισχύος. Αυτό είναι μόρφωση και όχι τα πτυχία.
Συνεπώς, Η Λογική, είναι μία επιστήμη που γεννήθηκε στην αρχαία Ελλάδα, μας βοηθάει να καλλιεργήσουμε τόσο την φιλοσοφική όσο και την μαθηματική σκέψη. Είναι ένα πολύτιμο εφόδιο, για κάθε βήμα της ζωής μας, από την απλή καθημερινότητα μέχρι τις ανώτατες σπουδές μας σε οποιονδήποτε κλάδο επιλέξουμε.
Από την εμπειρία μου διεπίστωσα πόσο στρεβλό είναι το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρη τη Δύση.
Η έλλειψη της εκπαίδευσης ή της στρεβλής και λαθεμένης εκπαίδευσης είναι όχι τόσο ορατά, αλλά πολύ πιο επιζήμια από τις επιπτώσεις μιας ασθένειας.
Το φαινόμενο αυτό ισχύει για τις βιομηχανικά μη ανεπτυγμένες χώρες όπου υπάρχουν επιβαρυντικοί παράγοντες ανεργίας, ανασφάλειας, κοινωνικής απομόνωσης και άγχος για τον επιούσιο.
Εγκληματικό το να αφαιρούνται λογοτεχνικά κείμενα και ποίηση από τα σχολικά βιβλία και να μπαίνουν συνταγές μαγειρικής και άλλα ανεπίτρεπτα, αντιπαιδαγωγικά για την παράδοσή μας.
Λείπει ο Άγιος της λογοτεχνίας Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Ιωάννης Πολέμης κ.α.
Το μάθημα «Διδακτικής» που εγκαινιάζουμε απευθύνεται σε μικρούς μαθητές προσχολικής ηλικίας και Δημοτικού που γεννιούνται με κάποιες δυνατότητες και όχι ικανότητες, αυτοί θα διδαχθούν τις μεθόδους της λογικής σκέψης, με τρόπο διασκεδαστικό και ψυχαγωγικό, μέσα από λογικούς προβληματισμούς ή «παράδοξα» των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, άλλοτε μέσα από αινίγματα και παροιμίες , και άλλοτε μέσα από παιχνίδια λογικής.
.Οι πρόγονοί μας ότι σοφίστηκαν ήταν βγαλμένα από την φύση και σε αρμονία με τη Φύση. Ακούγοντας την βοή του ανέμου σχημάτισαν ήχους ,γράμματα αντίστοιχα για να φθάσουν στην θεϊκή γλώσσα του Έλληνος Λόγου, την εννοιολογική .
Ξεκινώντας από τους νόμους της φύσης ένα φυλλοβόλο δένδρο δεν είναι απλά ξύλο αλλά ένα πλάσμα της φύσης που έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός όντος, δηλαδή έχει την νομοτελειακή του συμπεριφορά να αναπτύσσεται να δυναμώνει και από τη φύση να εναρμονίζεται με την εκ φύσεως αποστολή του.
Να ριζώνει στη γη και να καταλαμβάνει έναν χώρο για την ανάπτυξή του. Την άνοιξη να βγάζει φύλλα και να ανθίζει, να καρποφορεί, να ωριμάσει τον καρπό και τον καρπό αυτόν, ο αέρας ή τα πουλιά να τον μεταφέρουν σε άλλους τόπους και να φυτρώσει.
Το Φθινόπωρο να πέφτουν τα φύλλα και ξανά ο κύκλος της ζωής την άνοιξη.
Έχει την δυνατότητα να φυτρώνει σε πεδιάδες, βουνά και γκρεμούς για να συγκρατεί το χώμα, χωρίς να γκρεμίζεται. Ενώ ο άνθρωπος και τα ζώα φθάνοντας στον γκρεμό κάνουν πίσω γιατί η φύση τα προίκισε με γνώση, πράγμα που τα υπόλοιπα όντα δεν έχουν.
Η αγάπη της μάννας είναι ένστικτο που προκύπτει από την επιθυμία να προστατευτεί το νεογέννητο που βγαίνει από τα σπλάχνα της μάννας και είναι το ίδιο έντονη σε ανθρώπους και ζώα.
ΠΡΟΣΟΧΗ! Η αγάπη και όλα τα συναισθήματα (χαρά, λύπη) προκύπτουν περισσότερο από την επιθυμία και λιγότερο από το θυμό.
Αυτό που ο άνθρωπος ανέπτυξε με τη σοφία και την καλλιέργεια του είναι η αρετή, όπου κάθε σκέψη και πράξη δεν είναι ελλιπής ή υπερβολή, αλλά θα πρέπει να βρίσκεται σε ένα μεσοδιάστημα ανάμεσα στην έλλειψη και υπερβολή το οποίο ο Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια ονομάζει μεσότητα της αρετής ή κατά … εξωτερική ισορροπία. Και εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι ο ενάρετος άνθρωπος είναι εκείνος που προσπαθεί να έχει εσωτερική και εξωτερική ισορροπία. Για το λόγο αυτό η παιδεία για να είναι η θεραπεία του πνεύματος, να είναι σε αρμονία με τη Φύση και να καλλιεργεί την αίσθηση του Ωραίου θα πρέπει να στοχεύει στον ενάρετο άνθρωπο.
Ο άνθρωπος προικίστηκε με γνώση και σοφία και η διαφορά σε σχέση με τ άλλα όντα είναι το μέγιστο των συναισθημάτων, η αγάπη, φροντίδα του νεογέννητου από την Μάνα για πολλά χρόνια, ενώ στα ζώα η φύση δεν τους έδωσε αυτού του είδους τα συναισθήματα και η φροντίδα της Μάνας λίγη, αφού δεν χρειάζονται μόλις γεννηθούν παρά λίγες στιγμές να πάρουν πόδι και λίγο χρόνο για να ανεξαρτοποιηθούν.
Η γυναίκα μάνα γαλουχεί το μωρό της από τη σύλληψη εφ’ορου ζωής και εις το διηνεκές.
Η φύση πλάστης έκανε τους μαύρους στην Αφρική, τους κίτρινους στην Κίνα και τους λευκούς στην Ευρώπη , και τούτο γιατί απόκτησαν το χρώμα ανάλογα του πώς πέφτουν οι ακτίνες του ήλιου στη γη.
Στους μαύρους για να μην τους καίει ο ήλιος και προκαλέσει εγκαύματα έδωσε για προστασία την μελανίνη στο δέρμα τους.
Είναι πολύ σημαντικό να προσφέρονται στο παιδί από την πολλή μικρή ηλικία προϋποθέσεις για δημιουργία προγραμμάτων με τις ενάρετες αρχές του ανθρωπισμού και του σεβασμού της ζωής γενικά.
Η εκπαίδευση να δίνει στους μαθητές την δυνατότητα να εκφράσουν τη δική τους κατανόηση του αντικειμένου, γιατί έτσι αποκαλύπτεται η κρίση του μαθητή (και ΟΧΙ παπαγαλία).
Πάνω σ αυτή τη βάση να τους βοηθήσει να εμπλουτίσουν ή να τροποποιήσουν αντίστοιχα.
Παραθέτουμε παρακάτω σκέψεις και ιδέες από την οδύσσεια του Ομήρου και από τα μαθήματα που έχουμε διδαχθεί.
Η ιδέα του Οδυσσέα να κατασκευασθεί ο Δούρειος ίππος δηλώνει την Αριστοτελική εξωτερική ισορροπία ή μεσότητας της Αρετής(ψυχική ισορροπία), γιατί η αρετή είναι η νίκη, η έλλειψη είναι η φυγή και η ήττα, η υπερβολή είναι η διαιώνιση του πολέμου πέραν των δέκα ετών χωρίς αποτέλεσμα.
Η ιδέα του Οδυσσέα έγινε πράξη με θετικό αποτέλεσμα, διότι έδωσε στους συντρόφους του χαρά της νίκης (παγματοποίηση της επιθυμίας, άρα χαρά)., να νιώσουν ασφάλεια και ικανοποίηση, άρα αληθής λογική.(γιατί η λογική δεν είναι ελλιπής ούτε υπερβολή.
.
Ταυτόχρονα ο Οδυσσέας έχει και εσωτερική ισορροπία διότι έχει επάρκεια λογικής να ισορροπήσει τον υπερβολικό θυμό που επικρατεί στη φονική μάχη και να ενισχύσει την επιθυμία της νίκης.
Οι μαθητές ακούνε με ευχαρίστηση όταν ο δάσκαλος τους λέει ότι :
Θα προχωρήσουμε σε απλά πράγματα που μπορώ να σας μεταδώσω γιατί δεν τα ξέρω όλα, θα προσπαθήσω να σας μεταδώσω αυτή τη γνώση μου και εσείς σίγουρα θα την πάτε πιο πέρα από μένα θα ανεβείτε πιο ψηλά.
Με τον τρόπο αυτόν τα παιδιά έρχονται πιο κοντά με τον εκπαιδευτικό, αισθάνονται άνεση ελευθερία, ασφάλεια και αγάπη.
Αν αυτά τα πάρουν και από το περιβάλλον τους, με κατάλληλο εποπτικό υλικό θα παράγουν έργο, γιατί με το παιχνίδι παράγουν έργο. Παίζοντας , θα συζητάνε ,θα ακούνε παραμύθια ή μύθους της αστείρευτης Ελληνικής μυθολογίας και θ αφομοιώνουν.
Όλα αυτά καλλιεργούν την εσωτερική και εξωτερική ισορροπία και συνεπώς τον ενάρετο άνθρωπο φέρουν εσωτερική και εξωτερική ισορροπία μεσότητος της αρετής, αντί της καταστρεπτικής τηλεόρασης που τα δηλητηριάζει. Να σημεωθεί ότι η μεγαλύτερη ικανοποίηση που μπορεί να έχει ο άνθρωπος, κάθε ηλικίας, προκύπτει από τα εποικοδομητικά δημιουργήματα του και μάλιστα αυτά που έχουν διάρκεια, όπως είναι η οικογένεια. Για μικρά παιδιά είναι η ζωγραφική, το φύτεμα ενός δένδρου, η σύνθεση ενός αλγόριθμου, η κατασκευή λογισμικού, κλπ.
Η εφαρμογή των μαθηματικών με εποπτικό υλικό είναι πολύ πιο εύκολη από την γλώσσα γιατί οι αριθμοί δεν έχουν μεταφορικές έννοιες στα μαθηματικά το 10 είναι 10 δεν είναι τίποτε άλλο.
Όταν οι μαθητές εμπλέκονται σε δημιουργική διερεύνηση ενός θέματος αυτό το ψάχνουν από πολλές πλευρές και βρίσκουν ότι υπάρχουν πολλές λύσεις ή ερμηνείες που φαίνονται ανόμοιες και ασύνδετες.
Ο Hubel- Wiesel,1970,Blake&Hirsch1975,Greenough etal 1986 και Aslin 1981, παραδέχονται ότι: τα αισθητηριακά συστήματα, η κρίσιμη χρονική περίοδος ,για την ανάπτυξή τους ,είναι τα πρώτα χρόνια της ζωής του ανθρώπου.
Ο δε μεγάλος Γάλλος παιδαγωγός Ρουσώ λέει ότι όσα
περισσότερα στερείς από ένα παιδί τόσο περισσότερο το ενδυναμώνεις.
Πράγματι η ηλικία μέχρι των 6 ετών είναι η περίοδος πάνω στην οποία πρέπει να γίνει η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ της παιδείας μας που επί χρόνια προτρέπω τους Ακαδημαϊκούς να προβούν σ αυτήν την ενέργεια.
Τα κείμενα εδώ πρέπει να είναι απλά και κατανοητά με εύκολα παραδείγματα. Προσωπικά δεν εμπιστεύομαι τους ξένους παιδαγωγούς γιατί δεν καταλαβαίνουν την έννοια της αρετής για να στοχέψουν προς αυτήν, άρα δεν μπορούν να παράσχουν παιδεία. Από το άλλο μέρος οι Αρχαίοι Έλληνες έχουν όλο το υλικό που απαιτείται για να παράσχουν παιδεία. Μελέτησε προσεκτικά την Πολιτεία του Πλάτωνα και τα Ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλη.
Ο Γερμανός γιατρός Kari Witte, το 1800 αποφάσισε να αναθρέψει τον γιο του Kari μέσα σε ένα περιβάλλον πλούσιο, προσφέροντάς του ποικίλα ερεθίσματα και εμπειρίες (Witte 1915).
Αν και φάνηκε στην αρχή ότι ήταν ένα παιδί αργό, γρήγορά κατάφερε να ανακτήσει τον χαμένο χρόνο. Στην ηλικία των 6 ετών περιγραφόταν ως ένα πρόωρα ανεπτυγμένο παιδί. Στην ηλικία των 9ετών άρχισε τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο της Λειψίας, στα 14 πήρε το διδακτορικό του δίπλωμα και στα 16έγινε καθηγητής της Νομικής.
Αυτό το πρόγραμμα έγινε το πρότυπο για πολλούς φιλόδοξους γονείς κατά τον 19ο αιώνα. Ομοίως ο Αμερικανός καθηγητής Berle του πανεπιστημίου Tufts πρόσφερε στα τέσσερα παιδιά του, ένα πλούσιο σε ερεθίσματα περιβάλλον, κατά την διάρκεια των πρώτων χρόνων της ζωής τους. Το αποτέλεσμα ήταν και τα 4 να αναπτύξουν αξιοθαύμαστη ευφυΐα. Οι πιθανότητες να ήταν και τα 4 εκ γενετής τόσο ευφυή είναι μία σε πολλά εκατομμύρια. Και δεν είναι αξιοπερίεργο διότι, από πρόσφατη έρευνα Σιγανού -Φραγκούλη τα παιδιά 3 χρόνων έχουν ήδη έντονη φυσική κλίση προς το ρυθμό και την ποίηση.
Το πρόγραμμα αυτό εφάρμοσε η Ιταλίδα Μαρία Montessori και στην Ελλάδα εφαρμόζει η Μοντεσσοριανή Σχολή Μαρίας Ζαφρανά με αξιόλογα αποτελέσματα.
Καιρός να εφαρμοσθεί και στην θεσμοθετημένη εκπαίδευσή μας.
Ὅπως ἔλεγε καὶ ὁ Steven Runciman:
«Ἂν ὅλοι οἱ λαοὶ, γιὰ νὰ προοδεύσουν,
πρέπει νὰ κοιτοῦν μπροστά, οἱ Ἕλληνες
πρέπει νὰ στραφοῦν πίσω, στὶς ἀξίες
καὶ στὶς παραδόσεις τους».
Δημήτρης Βόγγολης
Συντονιστης και Δάσκαλος ΙΗΑ
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΟΓΙΚΗΣ
1) Έχουμε 3 δίσκους. Οι δύο είναι ίδιου μεγέθους και ο τρίτος είναι μικρότερου μεγέθους και θέτουμε το ερώτημα «ποιος είναι διαφορετικός». Με κριτήριο το μέγεθος ο τρίτος δίσκος είναι διαφορετικός. Αν επιπλέον οι δίσκοι είναι χρωματισμένοι και οι δύο μεγάλοι έχουν μπλε και κόκκινο χρώμα αντίστοιχα ενώ ο τρίτος είναι κόκκινος, με κριτήριο το χρώμα διαφορετικός είναι ο μεγάλος μπλε δίσκος. 2) Αν θέλουμε να αναδείξουμε «το πιο όμορφο κορίτσι» στην τάξη δεν υπάρχει κάποιο αντικειμενικό καθολικά αποδεκτό κριτήριο. Αν όμως θέλουμε να αναδείξουμε «τον πιο καλό μαθητή», και έχουμε ορίσει την τελική βαθμολογία ως κριτήριο (αν και πρόκειται για αυθαίρετο κριτήριο, είναι εντούτοις ένα κριτήριο με το οποίο μπορούμε όλοι να συμφωνήσουμε), τότε μπορούμε ν
2) Το βασικό εργαλείο του κριτικά σκεπτόμενου ανθρώπου είναι το επιχείρημα. Στην καθημερινή ζωή το «επιχείρημα» αναφέρεται στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης μεταξύ συνομιλητών. Στο πλαίσιο της κριτικής σκέψης ένα επιχείρημα ορίζεται ως ένα σύνολο δηλώσεων, μια από τις οποίες είναι το συμπέρασμα και οι άλλες είναι οι προκείμενες. Τα επιχειρήματα, • περιέχουν δηλώσεις, • έχουν ένα συμπέρασμα. Το συμπέρασμα είναι μια δήλωση που θέλουμε να ελέγξουμε την αλήθεια της, • έχουν τουλάχιστον μια προκείμενη. Το πρώτο βήμα για την αξιολόγηση ενός επιχειρήματος είναι να καθορίσουμε τι είδους επιχείρημα είναι. Μια πρώτη κατηγοριοποίηση είναι σε παραγωγικά ή επαγωγικά επιχειρήματα. Στα παραγωγικά επιχειρήματα η αλήθεια των προκείμενων στοχεύει στο να αποδείξει την αλήθεια του συμπεράσματος. Στα επαγωγικά επιχειρήματα η αλήθεια των προκείμενων στοχεύει στο να αποδείξει την πιθανή αλήθεια του συμπεράσματος. Στη συνέχεια θα εστιάσουμε μόνον στα παραγωγικά επιχειρήματα. Από τη στιγμή που έχουμε ότι ένα επιχείρημα είναι παραγωγικό, ρωτάμε αν είναι έγκυρο. Για να είναι ένα επιχείρημα έγκυρο πρέπει να υπάρχει μια πολύ ιδιαίτερη λογική σχέση μεταξύ των προκείμενων και του συμπεράσματος, έτσι ώστε να αναδείξουμε τον «πιο καλό» μαθητή.
Εάν οι προκείμενες είναι αληθείς, τότε το συμπέρασμα πρέπει να είναι αληθές. Με άλλα λόγια, ένα επιχείρημα είναι έγκυρο αν και μόνον αν είναι αδύνατο να είναι αληθείς οι προκείμενες και αναληθές το συμπέρασμα. Σημειώστε ότι το να λέμε ότι ένα επιχείρημα είναι έγκυρο δεν είναι το ίδιο με το να λέμε ότι το συμπέρασμα είναι αληθές ή ότι το επιχείρημα έχει αληθείς προκείμενες. Ένα έγκυρο επιχείρημα σημαίνει απλά ότι ΑΝ οι προκείμενες ήταν αληθείς, θα ήταν αρκετό με απόλυτη βεβαιότητα να πούμε ότι το συμπέρασμα είναι αληθές. Για παράδειγμα, το παρακάτω επιχείρημα είναι έγκυρο;
3) • Εάν τα πρόβατα πετάνε, θα αυξηθεί ο κατώτατος μισθός.
• Τα πρόβατα πετάνε. Άρα θα αυξηθεί ο κατώτατος μισθός. Το επιχείρημα είναι έγκυρο. Αν αληθεύουν οι δύο προκείμενες, το συμπέρασμα είναι αληθές. Παρότι, λοιπόν, το επιχείρημα είναι έγκυρο, το συμπέρασμα δεν είναι αληθές γιατί τα πρόβατα δεν πετάνε. Δείτε τώρα το εξής επιχείρημα: • Όλοι οι σκύλοι είναι θηλαστικά. • Ο Ρίνγκο είναι θηλαστικό. Άρα ο Ρίνγκο είναι σκύλος. Σε αυτή την περίπτωση οι προκείμενες είναι αληθείς και το συμπέρασμα είναι αληθές. Το ερώτημα είναι αν οι αληθείς προκείμενες μας εγγυώνται ένα αληθές συμπέρασμα. Η απάντηση είναι όχι, γιατί ο Ρίνγκο θα μπορούσε να είναι γάτα. Άρα το επιχείρημα δεν είναι έγκυρο. Οι δύο προκείμενες δεν αποδεικνύουν την αλήθεια του συμπεράσματος. Τα δύο αυτά παραδείγματα μας λένε ότι ένα παραγωγικό επιχείρημα μπορεί να αποτύχει για δύο λόγους. Είτε γιατί δεν είναι έγκυρο, είτε γιατί δεν είναι αληθής μια τουλάχιστον από τις προκείμενες, ή και τα δύο. Αν ένα επιχείρημα είναι έγκυρο και έχει όλες τις προκείμενες αληθείς, τότε έχουμε ένα «ισχυρό» επιχείρημα (sound argument). Ένας τρόπος να αποδείξουμε ότι ένα επιχείρημα δεν είναι έγκυρο είναι μέσω ενός αντιπαραδείγματος. Το προηγούμενο επιχείρημα. (Όλοι οι σκύλοι είναι θηλαστικά…) είναι ένα αντιπαράδειγμα, γιατί οι προκείμενες είναι αληθείς και το συμπέρασμα θα μπορούσε να μην είναι αληθές. Στη συνέχεια θα δούμε κάποια δομημένα λογικά συστήματα. Το πρώτο είναι η κατηγορική λογική
Άλλο παράδειγμα . ο Αστυφύλακας είναι όργανο της τάξης, το μπουζούκι είναι όργανο, άρα ο Αστυφύλακας είναι μπουζούκι,
είναι ένα αντιπαράδειγμα, γιατί οι προκείμενες είναι αληθείς και το συμπέρασμα θα μπορούσε να μην είναι αληθές.
3 5 7=8 ποιο είναι το πρόσημο μεταξύ των αριθμών για να έχουμε αποτέλεσμα 8? κ.α
ΠΗΓΗ: ΨΗΦΙΔΕΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ
Εγκέφαλος και παιδεία Μαρία Ζαφρανά-Mondessori
ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ
«Όποιος ζητάει τα πολλά χάνει και τα λίγα»
Η λαϊκή σοφία έχει την άποψη ότι η πλεονεξία οδηγεί πολλές φορές τον άνθρωπο σε λάθη και ζημιές και εκεί που πάει για μεγάλα οφέλη , πέρα από τις δυνάμεις του χάνει και αυτά που έχει. Είναι καλλίτερα να έχει κανείς μια δουλειά σίγουρη και σταθερή, παρά μεγάλες επιχειρήσεις, αβέβαιες και ανεξέλεγκτες.
Με άλλα λόγια η απληστία και η πλεονεξία τιμωρείται
Σχετικό είναι ο Αισώπειος μύθος «Κάμηλος και Ζεύς Κάποτε μια καμήλα ζήλεψε τα κέρατα ενός ταύρου και θέλησε κι αυτή να αποκτήσει κέρατα όπως ο ταύρος. Πήγε στον Δία και τον παρακάλεσε να της δώσει κέρατα. Ο Δίας αγανάκτησε εναντίον της, γιατί δεν της ήταν αρκετά το μέγεθος του σώματός της και η δύναμή της, αλλά επιθυμούσε περισσότερα, τότε, όχι μόνο δεν τις έδωσε κέρατα αλλά της αφαίρεσε και ένα μέρος από τα αυτιά της. Έτσι όσοι έχουν στραμμένα τα μάτια στους άλλους χάνουν και τα δικά τους.
Ο Σκύλος με το μπουκάλι στο στόμα και το Αφεντικό.
Μια μέρα ο Δημήτρης βλέπει από το μπαλκόνι έναν σκύλο με ένα μπουκάλι στο στόμα του και ν ακολουθεί το αφεντικό του έναν άπληστο και αυστηρό ιδιοκτήτη, που τον έκανε να δουλεύει σκληρά και να του φέρνει ό,τι ήθελε. Μια μέρα, ο ιδιοκτήτης ήθελε να πάει σε ένα μακρινό χωριό για να κάνει εμπόριο. Πήρε μαζί του τον σκύλο και ένα μπουκάλι νερό.
Ο δρόμος ήταν μακρύς και δύσκολος, και ο ήλιος έκαιγε αδιάκοπα. Ο σκύλος ήταν πολύ διψασμένος, αλλά ο ιδιοκτήτης του δεν του έδινε να πιει από το μπουκάλι. Αντίθετα, του επέβαλε να κουβαλάει το μπουκάλι με το νερό στο στόμα του.
Ο σκύλος ένιωθε πολύ αδικία και θλίψη, γιατί δεν μπορούσε να απολαύσει το νερό που ήταν τόσο κοντά του, αλλά τόσο μακριά. Έτσι, αποφάσισε να αντισταθεί στο αφεντικό του και να πιει το νερό μόνος του. Όταν ο ιδιοκτήτης δεν πρόσεχε, ο σκύλος άνοιξε το μπουκάλι με τα δόντια του ήπιε όλο το νερό.
Όμως, όταν ο ιδιοκτήτης το αντιλήφθηκε, έγινε έξω φρενών και άρχισε να χτυπάει τον σκύλο . Ο σκύλος τράπηκε σε φυγή, αφήνοντας πίσω του το άδειο μπουκάλι. Έτσι το αφεντικό , έχασε το ν φύλακά του και το νερό.
Το ηθικό δίδαγμα του μύθου είναι ότι, όταν κάποιος σου προσφέρει υπηρεσίες ,τον ανταμείβεις και δεν του φέρεσαι άσχημα, γιατί Όταν τα θέλεις όλα δικά σου χάνεις και τα λίγα που έχεις.
Εργαστήρι-Ορθού-Λόγου: Μνήμη και στοχασμοί , ηρώων του 21 Δημήτρης Βόγγολης (vogdim36.blogspot.com)
ΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ με δάσκαλο τον Δημήτρη Βόγγολη (youtube.com)
https://studio.youtube.com/video/repnnzEyLfg/edit
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
”συνδυασμοί αυ και ευ’‘. Αυτοί οι συνδυασμοί προφέρονται ως αβ και εβ, όταν ακολουθούνται από φωνήεν ή ηχηρό σύμφωνο (β, γ, δ, ζ, λ, μ, ν, ρ), (π.χ. ευανάγνωστος, αυγή, νευριάζω), και ως αφ και εφ όταν ακολουθούνται από άηχο σύμφωνο. (π.χ. καυτός, εύκολος)
(33) Hellenic educationProfessor John HatzopoulosCoordinator Dimitris Voggolis – YouTube
(33) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ με Δάσκαλο τον Δημήτρη Βόγγολη – YouTube
(33) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Καθηγήτρια Μάγδα Τσολάκη .Συντονιστής Δημήτρης Βόγγολης – YouTube
Καθηγήτρια ΑΠΘ Μάγδα Τσολάκη Ελληνικη Παιδεία – YouTube
(33) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΗΣΣΕΙΑ με τον Δημήτρη Βόγγολη – YouTube
(33) ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΑΙΔΕΙΑ με την Καθηγήτρια ΑΠΘ Τσολάκη Μάγδα – YouTube
ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ με Δάσκαλο τον Δημήτρη Βόγγολη (vogdim.blogspot.com)
(33) ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΑΙΔΕΙΑ με την καθηγήτρια Τσολάκη Μάγδα Συντονιστής Δημήτρης Βόγγολης – YouTube
(33) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ με Δάσκαλο τον Δημήτρη Βόγγολη – YouTube
Καθηγήτρια ΑΠΘ Μάγδα Τσολάκη Ελληνικη Παιδεία (vogdim.blogspot.com)
(33) 10000000 622791465536844 1265797389026459042 n – YouTube
