Όντας σε μία Ανθρωπότητα διάτρητη από τ ’ανθρώπινα πάθη και την νωχέλεια επικίνδυνα μεγάλης μερίδας ανθρώπων ν ’αντιδράσουν δραστικά σ ’αυτά, η Πρακτική Φιλοσοφία καλείται να συνεισφέρει στην τιτάνια προσπάθεια αναχαίτισης των μεγάλων προβλημάτων που προκαλούν οι ανωτέρω παράγοντες.
Εξετάζοντας τις αιτίες των μειζόνων προβλημάτων της Ανθρωπότητας στον 21ο αιώνα, θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε με σημαντική δόση βεβαιότητας ότι οι κύριες αιτίες που πυροδοτούν αυτά τα προβλήματα είναι
α) η συνεχής επιδίωξη εξουσίας
β) η ακόρεστη κερδοσκοπία
γ) οι ρατσιστικές, θρησκευτικές και πολιτισμικές προκαταλήψεις
δ) η ηθική διαφθορά
ε) η ασύστολη τάση για εξαπάτηση
Όπως αντιλαμβάνεται κάποιος, οι αιτίες αυτές συνδέονται από μία ισχυρή διαλεκτική διαπλοκής καθώς οι ρατσιστικές, πολιτισμικές και θρησκευτικές προκαταλήψεις συνιστούν βασικό όχημα της συνεχούς επιδίωξης εξουσίας ενώ η ηθική διαφθορά είναι σήμα κατατεθέν της τάσης για εξαπάτηση όπως και της ακατάπαυστης κερδοσκοπίας. Ωστόσο αυτές οι αιτίες παρά την σχέση συγκοινωνούντων δοχείων που έχουν δεν ταυτίζονται αφού έχουν και άλλες προεκτάσεις, γι’ αυτό και εξετέθησαν χωριστά σαν παράγοντες μεγάλων προβλημάτων.
Ι) Τι συμβολή λοιπόν μπορεί να έχει η Πρακτική Φιλοσοφία στην καταπολέμηση της συνεχούς τάσης για εξουσία;
Κατ’ αρχήν καθώς το μόνο όπλο της Πρακτικής Φιλοσοφίας είναι η παιδεία, δηλαδή η συνεχής παροχή γνώσεων με γνώμονα την ηθική βελτίωση του ανθρώπου, κάθε προσπάθειά της έχει μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.
Αυτό που μπορεί ν ’αντιτάξει η Πρακτική Φιλοσοφία στην συνεχή τάση για εξουσία είναι ότι αυτή η τάση ποτέ δεν εξαντλείται, αντιθέτως εξελίσσεται σ ’εμμονή που καταλήγει τυραννική για τον κάτοχό της ωθώντας την σε τυφλή επιδίωξη επιβολής της εξουσίας του χωρίς ποτέ να ικανοποιείται. Καταντάει έτσι υπόδουλος αυτής της εμμονής που του στερεί τις περισσότερες στιγμές ευτυχίας που θα μπορούσαν να του προσφέρουν άλλες τάσεις και επιδιώξεις. Επίσης επειδή η τάση απόκτησης όλο και μεγαλύτερης εξουσίας αναπόφευκτα συνεπάγεται την καταπίεση πολλών αν όχι όλων των μορφών ελευθερίας καθώς και δικαιωμάτων των υποτασσόμενων, ο επιδιώκων συνεχώς εξουσία θα βρεθεί επίσης αναπόφευκτα στο στόχαστρο των στερημένων την ελευθερία τους και θ ’αποκτά όλο και περισσότερους εχθρούς, ζώντας έτσι με τον συνεχή φόβο εξέγερσης όχι μόνο από όσους έχει υποτάξει αλλά συχνά και από άτομα του δικού του περιβάλλοντος που εποφθαλμιούν την εξουσία του και αμφισβητούν κάποιες επιλογές του, όπως μας διδάσκει η Ιστορία. Τέλος οι συνεχώς αυξανόμενες ευθύνες της όλο και μεγαλύτερης επέκτασης του αντικειμένου διακυβέρνησης, θα δημιουργούν στον ηγέτη δυσβάστακτο άγχος που θα υπονομεύει την προσωπική του ζωή και γαλήνη. Θα πρέπει ν ’αναρωτηθεί λοιπόν πολύ σοβαρά εάν το συνεχές κυνήγι της εξουσίας αξίζει ένα τέτοιο τεράστιο τίμημα όπως περιγράφουν οι συνέπειες που αναφέρθηκαν πιο πάνω.
ΙΙ) Σχετικά με την ακόρεστη κερδοσκοπία, η Πρακτική Φιλοσοφία πάλι αντιτάσσει την αναγωγή αυτής της τάσης σε μία καθ’ όλα εμμονική κατάσταση και σ ’αυτήν την περίπτωση που υποδουλώνει το άτομο στην συνεχή ενάσκησή της καθιστώντας το έρμαιό της χωρίς ποτέ να φτάνει σε ολοκλήρωση και στερώντας του στιγμές ευτυχίας και γαλήνης που θα μπορούσε διαφορετικά να έχει. Το επιχείρημα της δημιουργίας πολλών εχθρών έχει κι εδώ εφαρμογή αφού είναι αναπόφευκτο η ασύστολη κερδοσκοπία να συνεπάγεται ζημία εκείνων εις βάρος των οποίων κερδοσκοπεί κάποιος αλλά εδώ προστίθεται και η απειλή του Νόμου καθώς η ασύστολη κερδοσκοπία οδηγεί σχεδόν πάντα σε νομοθετικές παραβάσεις εις βάρος ατόμων η ομάδων με αποτέλεσμα οι αδικούμενοι να καταφεύγουν σε νομικά μέτρα εναντίον των κερδοσκοπούντων. Το συνεχές κυνήγι του κέρδους υπόκειται σε μαθηματικούς κανόνες που συνεπάγονται αναστροφή των πιθανοτήτων όπως ξέρουν καλά οι καθ΄ έξιν χαρτοπαίκτες και στην πλειοψηφία τους οι συνεχώς κερδοσκοπούντες όσο περισσότερο συνεχίζουν την τακτική τους τόσο πιθανότερο είναι να χάσουν, και όντως χάνουν, τα μέχρι εκείνη τη στιγμή κέρδη τους . Αυτά είναι που πρέπει σοβαρά ν ’αναλογισθούν πριν χάσουν τον έλεγχο και τιμωρηθούν από τον αμείλικτο νόμο των πιθανοτήτων.
ΙΙΙ) Αναφορικά με τις προκαταλήψεις τώρα που ίσως αποτελούν την μεγαλύτερη μάστιγα της Ανθρωπότητας διαχρονικά, αυτό που έχει να επισημάνει η Πρακτική Φιλοσοφία είναι ότι οι κατ’ εξοχήν προκατειλημμένοι κινδυνεύουν σοβαρά με κοινωνική απομόνωση καθώς η μονοδιάστατη προσέγγισή τους σε διάφορα θέματα καθιστούν ιδιαίτερα δύσκολο έως συχνά αδύνατο να κάνουν εποικοδομητικό διάλογο με όσους διαφωνούν με τις προκαταλήψεις τους, με ηπιότερη συνέπεια την έντονη έως δραματική μείωση του φιλικού τους περίγυρου και οδυνηρότερη τον κοινωνικό εγκλωβισμό τους με ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις στον εργασιακό και ευρύτερα συνεργασιακό τομέα και ακόμα και σ ’εκείνον των διαπροσωπικών τους σχέσεων. Σε ομαδικό επίπεδο, οι ρατσιστικές, θρησκευτικές και πολιτισμικές προκαταλήψεις οδηγούν αναπόφευκτα σε ακραία φανατικές ιδεολογίες που έχουν οδηγήσει σε αμέτρητες αιματοχυσίες και μπορεί ν ’αποφέρουν πρόσκαιρα οφέλη στους φανατικούς, μοιραία ωστόσο τους οδηγούν σε μία ατελείωτη διελκυστίνδα τυφλού ανταγωνισμού απ΄την οποία δεν βγαίνουν ποτέ κερδισμένοι αφού πάντα θα υπάρχουν οι θιασώτες της αντίπαλης ιδεολογίας, έστω και για λόγους ρεβανσισμού έναντι εκείνων που τους νίκησαν σε πολέμους ή άλλης μορφής κοινωνικές και εθνικές αντιπαραθέσεις.
ΙV) Μιλώντας για την ηθική διαφθορά, έχουμε να κάνουμε με την πιο ύπουλη και δυσκολοκατάβλητη ίσως μάστιγα της Ανθρωπότητας. H διάβρωση των ηθικών αξιών για πλείστους όσους λόγους όπως παιδικά τραύματα, στρεβλή γονική και σχολική αγωγή ή η παντελής τους έλλειψη, η προβληματική λόγω ευρύτερης έλλειψης παιδείας εποχή κλπ. οδηγεί σε κάθε είδους παραβατικές πράξεις και είναι ενδημική με αυξομειώσεις σε κάθε φάση της ανθρώπινης ιστορίας. Η Πρακτική Φιλοσοφία συνιστά στον ηθικό παραβάτη ν ’αναλογιστεί πρώτ’απ’όλα εάν θα ήθελε να είναι στη θέση εκείνου τον οποίο αδικεί και δεύτερον να συνειδητοποιήσει ότι αργά ή γρήγορα είναι αναπόφευκτο ν ’αντιμετωπίσει τα επίχειρα των αδικιών του καθώς είτε μέσω της νομικής οδού είτε των αντιδράσεων κάποιων τουλάχιστον από τα θύματά του θα υποστεί τις συνέπειες των αδικιών του. Βέβαια με την αχαλίνωτη ασυδοσία που κυριαρχεί στην εποχή μας, τόσο απροκάλυπτα υποβοηθούμενη από το καμουφλάζ των διαδικτυακών εφαρμογών και το δέλεαρ του κέρδους που έχει βιομηχανοποιήσει την απάτη και το σεξ, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποθαρρύνει «Εμπόρους των Εθνών» που εργαλειοποιούν ό,τι εξαγοράζεται, αλλά κι αυτοί ακόμα οι επιστήμονες της εκπόρνευσης των πάντων πρέπει να ξέρουν ότι τα κέρδη τους, όσο μεγάλα κι αν είναι, είναι πρόσκαιρα αφού αφ’ενός ο ανταγωνισμός και ο νόμος ή οι αντίπαλοί τους θα τους τα στερήσουν και θα τους επιβάλλουν τις ποινές που τους αξίζουν, αφ’ ετέρου η όλη τους πολιτεία συνιστά ουσιαστικά το λιγότερο απώλεια υπόληψης αφού θα φέρουν πάντα το στίγμα του ηθικά και κοινωνικά περιθωριακού και στην ολότητα της αθλιότητάς τους, αποτελεί απώλεια ψυχής ενώπιον Θεού και ανθρώπων για την οποία θ ’απολογηθούν εν ευθέτω χρόνω.
V) Σχετικά τέλος με την εξαπάτηση, τη μονάκριβη θυγατέρα της ηθικής διαφθοράς, ένα είναι σίγουρο ότι έχει να τους τονίσει η Πρακτική Φιλοσοφία, ότι η απάτη επιφέρει απάτη σαν αντίδραση από τους ομοίους τους και αναγωγή σε αντίποινα μέσω της νομικής οδού ή της αυτοδικίας από τους νομοταγείς πολίτες. Ό,τι μέσα και να μετέλθει ο εξαπατών, είναι βέβαιο ότι ανοίγει ένα φαύλο κύκλο αντεκδικήσεων που έστω και αργά θ ’αναιρέσει τα κέρδη του ή και την ίδια την ελευθερία του ή και τη ζωή του ακόμα. Επιλέγοντας την απάτη σαν μέσο βιοπορισμού και πλουτισμού, οι απατούντες μπαίνουν σ ’ένα συνεχές παιχνίδι χαρτοπαικτικής φύσεως, σε μία συνεχή ρουλέτα εναλλαγής κέρδους-απώλειας από την οποία δεν μπορούν να βγούν τελικά κερδισμένοι. Πρέπει συνεπώς να συλλογιστούν σοβαρά εάν προτιμούν ένα όχι τόσο μεγάλο, αλλά νόμιμο και ασφαλές εισόδημα ή μεγάλα αλλά επισφαλή κέρδη, πάντα υπό τη Δαμόκλειο σπάθη του νόμου και των ανταγωνιστών τους .Όπως είπαμε και προηγουμένως, η Πρακτική Φιλοσοφία δεν μπορεί να επιφέρει αποτελέσματα ως δια μαγείας, αλλά σε βάθος χρόνου. Η προσπάθειά της είναι εξαιρετικά δύσκολη σε μία εποχή που ο καταναλωτισμός, τα υλικά οφέλη, ηθική έκπτωση και το διαδίκτυο συμμαχούν στη δημιουργία μίας ανεύθυνης κοινωνίας. Μπορεί ωστόσο να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου και να βοηθήσει σημαντικά την συνειδητοποίηση του μάταιου και συχνά αυτοκαταστροφικού χαρακτήρα των ενδημικών πρακτικών του συνόλου της Ανθρωπότητας βοηθώντας την κατανόηση της Αρχής ότι το πραγματικά καλό και ωφέλιμο είναι μεν βραδυφλεγές αλλά είναι συγχρόνως και το μόνο που πραγματικά λυτρώνει τον Άνθρωπο.